De conscripties in het 'Département de l' Escaut'. Organische groei van een recruteringssysteem, zijn conceptueel kader en zijn praktische uitvoering. Casus: de 19 gemeenten van het 'canton d' Oosterzeele'. (Olivier Van Rode)

 

home lijst scripties inhoud vorige volgende  

 

DEEL II

 

DE PRAKTISCHE UITVOERING
IN TOENEMENDE MATE GEPERFECTIONEERD
(1806-1814)

 

Hoofdstuk IX : De 'levées ordinaires' uit de 'classes' van 1807, 1808 en 1809

 

A. De 'levées' volgen elkaar in razend tempo op

 

Onmiddellijk na de derde coalitieoorlog volgde de vierde (1806-1807), waarin Napoleon de controle wist te verwerven over het grootste deel van Europa. Om die successen te behalen had de keizer een toenemende nood aan nieuwe recruten, zodat de 'levées' elkaar steeds sneller zouden opvolgen.

 

Op anderhalf jaar tijd, tussen december 1806 en april 1808, werden de 'levées ordinaires' uit de drie volgende 'classes' bevolen.

 

Het 'senatus-consulte' van 15 december 1806[30] stelde 80.000 conscrits van 1807 ter beschikking, waarvan er bij 'décret impérial' van 18 december[31] 60.000 in actieve dienst geroepen werden. De overige 20.000 waren bestemd om als reserve te dienen, maar ongeveer 14.000 ervan werden in januari 1807 in actieve dienst geroepen.

 

Amper drie maand later werden 80.000 conscrits van 1808 ter beschikking gesteld, waarvan er opnieuw 60.000 opgeroepen werden voor actieve dienst, en 20.000 voor de reserve[32]. Deze werden waarschijnlijk allemaal in actieve dienst geroepen[33].

 

Tenslotte volgde een zelfde 'levée' uit de 'classe' van 1809, eind januari 1808[34], kort nadien gevolgd door een 'levée' van 15.225 conscrits uit de reserve van 1809[35].

 

Op anderhalf jaar tijd waren dus ongeveer 230.000 recruten opgeroepen voor actieve dienst! Voor het eerst werd het contingent van de 'levée' van 3 vendémiaire VII (200.000) (ruimschoots) overschreden, en ditmaal werden alle gevraagde recruten ook daadwerkelijk ingelijfd...

 

 

B. De 'levée ordinaire sur la classe de 1807' en de 'levée' uit de reserve van die 'classe'

 

b1. 'Instruction' van de 'directeur-général des revues et de la conscription militaire'[36]

 

Lacuée specificeerde enkele punten uit het decreet van 8 fructidor XIII.

 

Zo werd gesteld dat de conscrits van vroegere 'classes', die zich niet hadden laten inschrijven, bij de 'classe' van 1807 begrepen mochten worden, en tot de 'tirage au sort' toegelaten worden, tenzij de 'conseil de recrutement' mocht beslissen om artikel 22 van het decreet van 8 fructidor in te roepen ('...déclaré premier à partir, ne s' étant pas présenté pour se faire inscrire').

 

De 'suppléants' voor 1807 moesten behoren tot de 'classes' van X, XI, XII, XIII, XIV of 1806, voldaan hebben aan de wetten op de 'conscription militaire' en gedomicilieerd zijn in het 'département'.

De reserveconscrits mochten in geen geval een 'remplaçant' te leveren, voordat er een eventuele 'levée' uit de reserve zou bevolen zijn.

 

Eind februari 1807 diende de 'conseil de recrutement' in buitengewone zitting[37] bijeen te komen, om zich te vergewissen van de toestand van de conscrits van het contingent, die om gezondheidsredenen niet in de reeds vertrokken detachementen begrepen hadden kunnen worden. De raad zou bepalen of zij tegen 1 mei (of vroeger) in staat zouden zijn om te vertrekken. Indien de raad zou beslissen, dat het herstel van de conscrit langer zou duren, dan zou deze van de lijst van 1807 geschrapt worden, en overgebracht worden naar het begin van die van 1808 ('ajournement'). Zij moesten dan terstond vervangen worden door reserveconscrits. Degenen die wel geacht werden tegen 1 mei te kunnen vertrekken, zouden naar het hospitaal overgebracht worden, als behorend tot het corps waarvoor ze bestemd zouden zijn. Wie uit het hospitaal zou verdwijnen, diende als 'réfractaire' veroordeeld te worden.

 

b2. Het contingent in de 'levée ordinaire'

 

Het 'département de l' Escaut' kreeg een contingent van 1404 conscrits opgelegd, waarvan 1053 voor het actief leger en 351 voor de reserve. De 'préfet' verdeelde dat contingent als volgt[38] :

 

ARRONDISSEMENT

AA

R

Totaal

Gent

355

118

473

Oudenaarde

244

82

326

Dendermonde

322

107

429

Eeklo

132

44

176

 

KANTON

AA

A

Totaal

KANTON

AA

R

Totaal

Kruishoutem

30

11

41

Nazareth

23

7

30

Deinze

26

9

35

Nevele

27

9

36

Evergem

24

8

32

Oosterzele

33

11

44

Gent (la ville)

93

31

124

Zomergem

32

11

43

Gent (Extra Muros)

21

7

28

Waarschoot

20

6

26

Lochristi

26

8

34

 

 

 

 

 

b3. Het contingent in de 'levée' op de reserve[39]

 

Het 'département' moest 245 reserveconscrits (van de 351) leveren. Zoals gezegd vond ik ook voor deze 'levée' uit de reserve geen verdeling van het departementale contingent. Een reconstructie van het kantonnale contingent is nu evenwel mogelijk, op basis van de verhouding tussen het totale contingent voor de reserve, en dat voor de 'levée' eruit :

                                                       245  x 11 = 7,7

                                                       351

Het kantonnale contingent moet dus waarschijnlijk 7 of 8 geweest zijn. Zoals hierna zal blijken, kon ik ditmaal helemaal geen onderscheid maken tussen de beide contingenten. Ik zal dus voor de 'levée' beide contingenten verenigen.

 

Voor de datering van de lokale werkzaamheden in het kanton Oosterzele, moest ik mij ditmaal baseren op de gegevens uit het conscriptieregister. Dit vermeldt voor de door de 'sous-préfet' afgekeurde conscrits de datum van 10 januari 1807, en voor het merendeel van degenen, die van de 'conseil de recrutement' de 'réforme' kregen, 16 januari 1807[40].

 

b4. Aan de 'classe' onttrokken conscrits

 

Éénenveertig conscrits werden aan de 'liste d' activité' onttrokken :

 

nr.

'réformé' wegens

'réformé' door

datum

3

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

8

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

11

overgebracht naar 1808, wegens zwakte

conseil de recrutement

16/1/1807

16

slechte lichaamsbouw

conseil de recrutement

16/1/1807

23

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

31

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

35

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

41

'renversement des paupières et opthalmie'

conseil de recrutement

16/1/1807

43

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

47

overgebracht naar 1808, wegens zwakte

conseil de recrutement

16/1/1807

51

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

67

overgebracht naar 1808, wegens zwakte

conseil de recrutement

16/1/1807

71

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

72

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

73

afscheiding van kliervocht

conseil de recrutement

16/1/1807

74

verlamming rechterhand + zwakke lichaamsbouw

conseil de recrutement

16/1/1807

77

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

78

gewrichtsstijfheid ('ankylose') aan de linkervoet

conseil de recrutement

16/1/1807

83

hinken

sous-préfet

10/1/1807

88

lichaamslengte en hinken

sous-préfet

10/1/1807

94

afscheiding van kliervocht

conseil de recrutement

16/1/1807

97

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

99

zwakke lichaamsbouw en ('[cachexie]?')

conseil de recrutement

16/1/1807

108

slechte vorming van de rechtervoet

conseil de recrutement

16/1/1807

112

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

114

overgebracht naar 1808, breuk aan de rechterarm

conseil de recrutement

16/1/1807

115

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

120

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

122

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

130

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

131

ondoorzichtigheid van de cornea van beide ogen

conseil de recrutement

16/1/1807

132

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

134

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

149

misvorming/zwakte van de 'extrémités inférieures'

conseil de recrutement

16/1/1807

152

'imbécillité' (zwakte of dwaasheid?)

conseil de recrutement

16/1/1807

158

breuk aan het scrotum

conseil de recrutement

16/1/1807

171

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

175

misvorming van de ruggegraat

conseil de recrutement

16/1/1807

182

verlamming van een vinger van de rechterhand

conseil de recrutement

16/1/1807

184

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

185

lichaamslengte

sous-préfet

10/1/1807

 

De 'sous-préfet' gaf aan drieëntwintig conscrits de 'réforme', waarvan tweeëntwintig wegens hun te kleine gestalte, en één wegens 'infirmités'. Veertien ander conscrits kregen de 'réforme' van de 'conseil de recrutement'. Er werden dus zevenendertig conscrits vrijgesteld wegens 'réforme'.

 

Daarnaast werden vier conscrits overgebracht naar de 'classe' van 1808, in uitvoering van de 'instruction' van de 'directeur-général'. De 'conseil de recrutement' moet dus verwacht hebben dat de grond voor hun ongeschiktheid aan hun jonge leeftijd te wijten was, en nog kon ophouden te bestaan.

 

Ook onttrokken aan de 'levée' was de conscrit met lotnummer 33, die een gevangenisstraf van 2 jaar uitzat, en pas op 24 april 1808 zou vrijkomen. Twee conscrits werden daarentegen toegevoegd als 'supplémentaire', de eerste geboren in 1786, en dus in feite behorend tot de 'classe' van 1806, de tweede geboren op 20 december 1772 (!) en dus in feite behorend tot de 5° 'classe' van jaar VII.

 

b5. De 'liste d' activité'

 

nr.

sort

remplaçant

corps

aangekomen op

vonnis

contingent

1

2

 

 

 

30/3/1807

 

2

4

 

10° cuirassiers

24/2/1807

 

1

3

5

 

24° de ligne

20/2/1807

 

2

4

6

 

 

 

30/3/1807

 

5

7

 

10° cuirassiers

24/2/1807

 

3

6

9

 

24° de ligne

20/2/1807

 

4

7

10

 

10° cuirassiers

24/2/1807

 

5

8

12

 

27° dragons

24/2/1807

 

6

9

169

substit. 13

24° de ligne (par Gie)

4/5/1807

rentré

7

10

140

substit. 14

24° de ligne

20/2/1807

 

8

11

15

 

 

 

30/3/1807

 

12

17

 

24° de ligne

20/2/1807

 

9

13

18

 

1° artillerie à pied

12/3/1807

 

10

14

19

 

24° de ligne

20/2/1807

 

11

15

20

 

 

 

30/3/1807

 

16

22

 

10° cuirassiers

24/2/1807

 

12

17

24

 

27° dragons

24/2/1807

 

13

18

25

 

 

 

30/3/1807

 

19

26

 

103° de ligne (par Gie)

arrivé

rentré

14

20

27

 

27° dragons

24/2/1807

 

15

21

28

 

24° de ligne (par Gie)

overleden

rentré

 

22

29

 

24° de ligne

20/2/1807

 

16

23

30

 

24° de ligne

26/3/1807

(vanuit hospitaal)

rentré

17

24

32

 

24° de ligne (par Gie)

15/6/1807

rentré

18

25

34

1806/264

103° de ligne

19/2/1807

 

19

26

36

 

 

 

30/3/1807

 

27

38

kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement' op 20/1/1807 (tg dubbele indemnité)

28

42

 

24° de ligne (par Gie)

14/4/1807

rentré

20

29

44

 

24° de ligne

20/2/1807

 

21

30

45

 

24° de ligne

20/2/1807

 

22

31

48

 

24° de ligne

20/2/1807

 

23

32

49

 

27° dragons

24/2/1807

 

24

33

50

 

3° Bataillon bis du train d' artillerie

26/2/1807

 

25

34

52

 

 

 

3/10/1807

 

35

53

 

 

 

3/10/1807

 

36

54

kreeg de 'placement à la fin du dépôt' op 19/2/1807.

37

55

in hospitaal, overgebracht naar de 'classe' van 1808 op 1/7/1807.

38

56

 

24° de ligne

18/3/1807

 

26

39

57

overgebracht naar de 'classe' van 1808 op 1/5/1807.

40

58

 

 

 

3/10/1807

 

41

59

 

24° de ligne (par Gie)

 

3/10/1807

 

42

61

 

27° dragons

22/4/1807

 

27

43

62

 

24° de ligne

18/3/1807

 

28

44

63

 

103° de ligne

20/3/1807

 

29

45

64

 

24° de ligne

27/4/1807

 

30

46

65

kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement' op 10/2/1807 (zonder indemnité)

47

66

 

24° de ligne

18/3/1807

 

31

48

68

 

27° dragons

12/3/1807

 

32

49

69

 

27° dragons

7/4/1807

 

33

50

70

 

24° de ligne

31/5/1807

 

34

51

75

 

24° de ligne

18/3/1807

 

35

52

76

 

24° de ligne

12/4/1807

 

36

53

79

 

 

 

30/3/1807

 

54

80

overgebracht naar de 'classe' van 1808, op 1/5/1807..

55

81

kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement' op 10/2/1807 (tg dubbele indemnité)

56

82

 

1° artillerie à pied

6/3/1807

 

37

56 bis

84

overgebracht naar de 'classe' van 1808, op 10/6/1807.

57

85

 

85° de ligne

15/5/1807

 

38

sup

 

 

85° de ligne

réformé au corps

 

 

58

86

 

 

 

3/10/1807

 

59

87

overgebracht naar de 'classe' van 1808.

60

89

 

1° Bataillon Principal du train d' artillerie

15/5/1807

 

39

61

91

 

1° Bataillon Principal du train d' artillerie

15/5/1807

 

40

62

92

 

1° Bataillon Principal du train d' artillerie

15/5/1807

 

41

63

93

 

103° de ligne

14/5/1807

 

42

sup

189

 

24° de ligne (par Gie)

15/7/1807

rentré

43

 

De resultaten van de 'levée' waren duidelijk al veel rooskleuriger. Dat blijkt bij vergelijking van de hiernavolgende resultaatstabel met die van 1806 :

 

opgeroepen

réforme en  dépôt

overblijvend voor vertrek

aangekomen

overleden

réfraction

waarvan gevonnist

66

10

56

43

1

19

12

* de supplementaire conscrit, die op het 85° de ligne zijn 'réforme' ontving, zit gerekend bij  'réforme', en niet bij 'overblijvend voor vertrek' Hetzelfde geldt voor de naar 1808 overgebrachte conscrits.

 

tegenover :

 

opgeroepen

réforme en  dépôt

overblijvend voor vertrek

aangekomen

overleden

réfraction

waarvan gevonnist

81

8

73

37

3

39

32

 

Om zes recruten meer te leveren, moesten vijftien conscrits minder opgeroepen worden, en daarenboven werden er nog eens twee meer ongeschikt bevonden (en ditmaal naar de volgende 'classe' overgebracht). De (ruime) 'réfraction' bedroeg in 1806 nog bijna 50 %, en was in 1807 gedaald tot beneden de 34 % van het aantal opgeroepenen.

 

b6. Het 'dépôt de droit' van de 'classe' 1807

 

Het einde van het 'dépôt' van 1807 zag er na de 'levée ordinaire' (en die op de reserve) als volgt uit

n° sort

reden

n° sort

reden

1

broer in actieve dienst

54

broer in actieve dienst

21

broer in actieve dienst

60

broer in actieve dienst

37

broer in actieve dienst

90

broer in actieve dienst

39

broer in actieve dienst

116

broer in actieve dienst

40

broer in actieve dienst

123

broer in actieve dienst

45

broer in actieve dienst

 

 

 

 

C De 'levée ordinaire sur la classe de 1808'

 

De conscriptie van 1808 is die waarover ik het minste gegevens teruggevonden heb. Bij gebrek aan enig gegeven aangaande de verdeling van het contingent van 1398 man[41], of enig ander gegeven over de werkzaamheden, was ik volledig toegewezen op de gegevens uit het register[42].

 

c1. Aan de 'classe' onttrokken conscrits

 

nr.

'réformé' wegens

'réformé' door

datum

1807/11

zwakke lichaamsbouw

conseil

10/6/1807

1807/47

zwakke lichaamsbouw

conseil

10/6/1807

1807/67

'chute de l' [ains?]'

conseil

10/6/1807

1807/114

zwakke lichaamsbouw en extreem mager

conseil

18/8/1807

4

verlamming aan de linker hand

conseil

21/5/1807

5

kliergezwel

conseil

21/5/1807

10

overgebracht naar 1809, te klein

conseil

21/5/1807

11

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

16

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

18

overgebracht naar 1809, te klein

conseil

21/5/1807

21

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

22

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

25

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

26

overgebracht naar 1809, wegens zwakte

conseil

21/5/1807

31

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

32

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

35

litteken [cicatrice manifeste] aan de rechterbil

conseil

21/5/1807

36

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

39

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

46

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

53

litteken [cicatrice profonde] aan het linkerbeen

conseil

21/5/1807

55

overgebracht naar 1809, te klein

conseil

21/5/1807

57

overgebracht naar 1809, te klein

conseil

21/5/1807

59

letsel aan de rechter oogleden

conseil

21/5/1807

62

cataract aan het rechteroog

conseil

21/5/1807

65

verlies van het rechteroog

sous-préfet

11/5/1807

67

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

68

misvorming en zwakke lichaamsbouw

conseil

21/5/1807

70

overgebracht naar 1809, te klein

conseil

21/5/1807

77

overgebracht naar 1809, te klein

conseil

21/5/1807

81

overgebracht naar 1809, zwakke lichaamsbouw

conseil

21/5/1807

91

overgebracht naar 1809, te klein

conseil

21/5/1807

95

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

106

verlamming aan de rechterhand

conseil

21/5/1807

108

zwakke lichaamsbouw

conseil

21/5/1807

110

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

117

zwakke lichaamsbouw + lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

124

misvorming van de benen

conseil

21/5/1807

125

hoofdpijnen

conseil

21/5/1807

130

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

132

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

134

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

137

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

138

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

143

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

161

hinken

sous-préfet

11/5/1807

163

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

165

verlamming aan het linkerbeen [mauvaise jambe]

conseil

21/5/1807

167

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

173

kliergezwel

conseil

21/5/1807

175

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

176

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

179

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

184

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

187

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

188

verlamming (stijfheid) van de benen

conseil

21/5/1807

191

misvorming aan de voeten;

hoofd overhangend naar de linkerkant

sous-préfet

11/5/1807

194

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

199

lichaamslengte

sous-préfet

11/5/1807

 

Negenenvijftig conscrits werden tijdens de gewone werkzaamheden ongeschikt bevonden voor de dienst. Onder hen waren -waarschijnlijk niet toevallig- de vier reeds op 16 januari naar de 'classe' overgebrachte conscrits van 1807. Hun kwaal bleek niet te zullen verbeteren, en daarom besliste de 'conseil de recrutement' dat ze maar beter de 'réforme' konden krijgen. De vijf in mei overgebrachte conscrits van 1807 zouden wel opgeroepen worden.

 

De beslissingsbevoegdheid van de 'sous-préfet' blijkt aan nieuwe beperkingen onderworpen te zijn. Hij mocht de 'réforme pour défaut de taille' alleen nog toekennen aan conscrits, die onmogelijk tegen hun 20 jaar de gewenste 1,544 m konden bereiken, zelf al zouden zij nog groeien. De negenentwintig conscrits die hij om die reden afkeurde, waren allen kleiner dan 1,520 m. Zeven andere conscrits waren weliswaar kleiner dan 1,544 m, maar werden toch niet door de 'sous-préfet' afgekeurd. Hij verwees hen naar de 'conseil de recrutement', die ze naar de 'classe' 1809 overbracht. Zij waren allen groter dan 1,530 m.

De 'sous-préfet' gaf ook nog de 'réforme' wegens manifeste gebreken, aan drie andere conscrits.

 

De 'conseil de recrutement' gaf op zijn beurt aan nog veertien conscrits de 'réforme', en verwees er nog twee naar de 'classe' van 1809 wegens zwakte.

 

c2. De 'liste d' activité'

 

nr.

sort

remplaçant

corps

aangekomen op

vonnis

contingent

1807/84

 

 

 

3/10/1807

 

1

1

  kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement', op 9/6/1807. (hoofdpijnen)

2

2

  kreeg de 'placement à la fin du dépôt', op 14/6/1807.

3

3

 

3° légion de Rennes

02/07/1807

 

1

4

6

 

4° légère

16/07/1807

 

2

5

7

 

3° légion de Rennes

12/07/1807

 

3

6

9

  kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement', op 11/6/1807 (imbécillité)

7

12

  kreeg de 'placement à la fin du dépôt', op 3/6/1807.

8

13

 

3° légion de Rennes

02/07/1807

 

4

9

14

 

14° de ligne

19/06/1807

 

5

10

17

 

14° de ligne

18/07/1807

 

6

11

19

  kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement', op 18/6/1807 (taille (!?))

12

20

  kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement', op 10/6/1807 (mauvais genou)

13

23

 

14° de ligne

19/06/1807

 

7

14

150

substit. 27

100° de ligne

10/09/1807

 

8

15

  28

  kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement', op 10/6/1807 (jambes torses)

16

29

 

14° de ligne

19/06/1807

 

9

17

30

 

14° de ligne

18/07/1807

 

10

18

33

 

 

 

10/12/1807

 

19

34

 

14° de ligne

19/06/1807

 

11

20

37

 

12° de ligne

05/08/1807

 

12

21

38

 

14° de ligne

19/06/1807

 

13

22

40

 

14° de ligne

19/6/1807

 

14

23

113

substit. 42

14° de ligne

19/06/1807

 

15

24

43

 

4° légère

16/07/1807

 

16

25

44

 

14° de ligne

18/07/1807

 

17

26

45

 

14° de ligne

19/06/1807

 

18

27

47

 

14° de ligne

19/06/1807

 

19

28

48

1806/240

14° de ligne

19/06/1807

 

20

29

50

 

 

 

10/12/1807

 

30

52

 

 

 

19/01/1808

 

31

36

  kreeg de 'réforme', met toestemming van de 'directeur gal', op 1/9/1807 (ribbreuk)

32

58

 

 

 

10/12/1807

 

33

60

 

3° légion de Rennes*

16/07/1807

 

21

34

61

 

3° légion de Rennes

16/07/1807

 

22

35

64

1807/125

3° légion de Rennes

16/07/1807

 

23

36

66

 

3° légion de Rennes

16/07/1807

 

24

37

69

 

3° légion de Rennes

27/08/1807

 

25

38

71

  kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement' op 17/6/1807.

39

72

Nazareth 1807/97

3° légion de Rennes

27/08/1807

 

26

40

73

 

 

 

10/12/1807

 

41

74

 

3° légion de Rennes

16/07/1807

 

27

42

75

 

3° légion de Rennes

16/07/1807

 

28

43

76

  overgebracht naar 1809 op 17/6/1809.

44

78

  kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement' op 17/6/1809

45

80

 

3° légion de Rennes

16/07/1807

 

29

46

83

 

 

 

10/12/1807

 

47

84

 

4° légère

16/07/1807

 

30

48

85

 

14° de ligne

18/07/1807

 

31

49

166

 

4° légère

16/07/1807

 

32

50

87

 

4° légère

16/07/1807

 

33

51

88

 

14° de ligne

18/07/1807

 

34

52

89

kreeg voorlopig de 'placement' <> broer deserteerde => overgebracht naar 1809.

53

90

 

14° de ligne

18/07/1807

 

35

54

92

 

9° hussards

30/07/1807

 

36

55

93

 

9° hussards

30/07/1807

 

37

56

94

 

14° de ligne

18/07/1807

 

38

57

97

 

 

 

10/12/1807

 

58

98

 

14° de ligne

18/07/1807

 

39

59

99

 

9° hussards

30/07/1807

 

40

60

101

 

14° de ligne

18/07/1807

 

41

61

102

 

14° de ligne

18/07/1807

 

42

62

103

  kreeg de 'réforme' van de 'conseil de recrutement' op 6/6/1807 (hernie scrotale)

63

104

 

 

 

10/12/1807

 

64

153

substit. 105

3° légion de Rennes

27/8/1807

 

43

1807/87

 

14° de ligne

22/7/1807

 

44

XIII sup

 

12° légère

5/8/1807

 

45

X sup

 

12° légère

5/8/1807

 

46

XII sup

 

82° de ligne

26/8/1807

 

47

1807/80

 

100° de ligne

10/9/1807

 

48

XI sup

 

14° de ligne

25/1/1808

 

49

1807/55

 

14° de ligne

3/2/1808

 

50

*Ik ga niet uitweiden over de rol van de 'légions de réserve', maar verwijs daarvoor alleen naar het artikel van de Franse generaal Buttner in Tulards 'dictionnaire Napoléon'[43].

 

opgeroepen

réforme en  dépôt

overblijvend voor vertrek

aangekomen

overleden

réfraction

waarvan gevonnist

72

13

59

50

0

9*

9

 

*Er werd geen melding gemaakt van aangehouden 'réfractaires', en gezien dat in de vorige registers altijd vermeld werd, is het aannemelijk dat er ook geen waren.

 

c3. Het 'dépôt de droit' van de 'classe' 1808

 

n° sort

reden

n° sort

reden

2

oudste van vier wezen

82

broer in actieve dienst

8

broer in actieve dienst

96

broer in actieve dienst

12

broer in actieve dienst

100

broer in actieve dienst

15

oudste van drie wezen

111

vader van 71 jaar

24

vader van 71 jaar

120

broer in actieve dienst

41

vader van 71 jaar

149

broer in actieve dienst

49

broer in actieve dienst

154

broer in actieve dienst

51

propre au service

164

broer in actieve dienst

54

broer in actieve dienst

180

broer in actieve dienst

79

broer in actieve dienst

 

 

 

 

D. De 'levée ordinaire' uit de 'classe' 1809

 

d1. verdeling van het contingent

 

Het 'sénatus-consulte' van 21 januari 1808 had 80.000 conscrits van 1809 ter beschikking gesteld. Het decreet van 7 februari 1808 had bevolen dat er 60.000 zouden worden opgeroepen, om de vier binnen de rijksgrenzen actieve reservelegioenen aan te vullen, en de regimenten te vervolledigen, die hun 'dépôt'[44] in Frankrijk zelf hadden. De overige 20.000 zouden de (wervings-)reserve[45] van 1809 vormen[46].

 

Het 'département de l' Escaut' kreeg een contingent toegewezen van 1074 recruten voor het actief leger, en 359 voor de reserve.

 

Dit contingent werd als volgt door de 'préfet' verdeeld[47] :

 

ARRONDISSEMENT

AA

R

Totaal

Gent

375

125

500

Oudenaarde

256

86

342

Dendermonde

338

113

451

Eeklo

105

35

140

 

KANTON

AA

R

Totaal

KANTON

AA

R

Totaal

Kruishoutem

33

11

44

Nazareth

23

8

31

Deinze

28

9

37

Nevele

31

10

41

Evergem

24

8

32

Oosterzele

35

11

46

Gent (la ville)

99

33

132

Zomergem

31

11

42

Gent (Extra Muros)

25

9

34

Waarschoot

20

6

26

Lochristi

26

9

35

 

 

 

 

 

Bij decreet van 1 april 1808[48] werden bovendien nog 15225 conscrits van de reserve opgeroepen. Dit hield voor het 'département de l' Escaut' in dat het volledige contingent van 359 conscrits voor de reserve in actieve dienst werd geroepen. De verdeling van dat contingent vormt dan ook geen probleem...

 

d2. Aan de 'classe' onttrokken conscrits

 

Vijfenzeventig conscrits kregen tijdens de gewone werkzaamheden de 'réforme' :

 

nr.

'réformé' wegens

'réformé' door

datum

1808/10

lichaamslengte

conseil

18/6/1807

1808/18

lichaamslengte

conseil

18/6/1807

1808/55

lichaamslengte

conseil

18/6/1807

1808/57

lichaamslengte

conseil

18/6/1807

1808/70

lichaamslengte

conseil

18/6/1807

1808/77

lichaamslengte

conseil

18/6/1807

1808/91

lichaamslengte

conseil

18/6/1807

6

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

8

doofheid

conseil

16/3/1808

10

letsel ('xosité'?) aan het rechterbeen

conseil

16/3/1808

11

zwakke lichaamsbouw

conseil

16/3/1808

14

hoofdpijnen ('teigne')

conseil

16/3/1808

15

zwakke lichaamsbouw en afscheiding van sereus vocht ('tendance au sérotus')

conseil

16/3/1808

16

etterende zweer ('ulcère') aan het rechterbeen

conseil

16/3/1808

17

misvorming van het rechterbeen

conseil

16/3/1808

24

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

27

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

28

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

31

zwakke lichaamsbouw en neiging tot breuken

conseil

16/3/1808

32

zwakke lichaamsbouw en incontinentie van urine

conseil

16/3/1808

35

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

41

hoofdpijnen

conseil

16/3/1808

42

zwakke lichaamsbouw

conseil

16/3/1808

43

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

48

vlek ('taye', nu 'taie') op het rechteroog

conseil

16/3/1808

51

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

53

'tremblemt continu du bras droit produit par une irritation convulsive du genre nerveux'

conseil

16/3/1808

62

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

63

zwakke lichaamsbouw

conseil

16/3/1808

67

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

71

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

72

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

74

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

78

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

79

misvorming van de benen

conseil

16/3/1808

80

letsel aan de rechterarm

conseil

16/3/1808

81

kliergezwel

conseil

16/3/1808

89

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

90

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

92

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

94

kliergezwel

conseil

16/3/1808

96

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

97

verlamming van de rechterhand

conseil

16/3/1808

98

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

103

hoofdpijnen ('teigne')

conseil

16/3/1808

105

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

112

verlies van het linker-, en vlek op het rechteroog

conseil

16/3/1808

115

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

116

zwelling in het rechterbeen

conseil

16/3/1808

121

zwak gezichtsvermogen

conseil

16/3/1808

122

verlies v. enkele vingerkootjes v. de rechterhand

conseil

16/3/1808

123

lichaamslengte en hoofdpijnen ('teigne')

conseil

16/3/1808

131

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

132

vergroeid litteken ('cicatrice adhérente')

aan de bovenzijde van de rechterheup

conseil

16/3/1808

134

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

140

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

153

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

171

dubbele duim aan de rechterhand

conseil

16/3/1808

181

zwakke lichaamsbouw en verlamming

conseil

16/3/1808

185

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

194

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

198

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

204

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

207

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

208

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

209

verlamming aan de rechterhand

conseil

16/3/1808

213

zwak gezichtsvermogen

conseil

16/3/1808

214

vergroeid litteken aan het linkerbeen en verdikking

conseil

16/3/1808

215

kliergezwel

conseil

16/3/1808

217

onherstelbare breuk ('hernie irréductible')

conseil

16/3/1808

218

lichaamslengte

sous-préfet

5/3/1808

220

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

223

letsel ('pestilation occulte' ?) aan het rechteroog

conseil

16/3/1808

224

lichaamslengte

conseil

16/3/1808

226

zwakke lichaamsbouw en neiging tot kliergezwel

conseil

16/3/1808

 

De zeven door de 'conseil de recrutement' in zijn gewone zitting wegens hun lichaamslengte (tussen 1530 en 1535, en dus kleiner dan 1544) naar de 'classe' van 1809 overgebrachte conscrits, werden reeds op 18 juni 1807, dus amper een maand nadien, definitief afgekeurd. Men stapte blijkbaar alweer af van de idee, dat zij tegen de 'levée' op die 'classe' wel de gewenste lichaamslengte konden hebben.

 

Hoewel de bevoegdheid van de 'sous-préfet' terzake blijkbaar nog meer beperkt werd voor die 'levée', heeft men ditmaal inderdaad geen conscrits naar 1810 overgebracht. De éénentwintig conscrits, die door de 'sous-préfet' op 5 maart werden afgekeurd, waren zonder onderscheid kleiner dan 1,500 m[49] (vgl. 1808 : kleiner dan 1,520 m). De twaalf wegens hun te kleine gestalte naar de 'conseil de recrutement' verwezen conscrits[50] werden ditmaal echter onmiddellijk afgekeurd.

 

De 'sous-préfet' gaf ook geen 'réforme' meer wegens manifeste gebreken. Dit was niet aan het toeval te wijten (omdat er misschien niemand in aanmerking zou gekomen zijn voor de 'réforme' wegens manifeste gebreken), want de conscrit met lotnummer 112 had een oog verloren. De conscrit van 1808 met lotnummer 65 was daarvoor door de 'sous-préfet' afgekeurd. We mogen dus aannemen, dat hij die bevoegdheid verloren was, en dus in feite alleen nog een eerste selectie mocht houden. Veel te kleine, en geschikte conscrits kwamen niet voor de 'conseil de recrutement', alle anderen wel.

 

Naast de twaalf wegens hun te kleine gestalte afgekeurden, kregen nog vijfendertig conscrits van de 'conseil' de 'réforme' wegens gebreken.

 

d3. De 'liste d' activité'  [51]

 

nr.

sort

remplaçant

corps

départ

aangekomen

vonnis

cont

1*

1807/1

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/1

2*

1808/89

 

reservecompagnie

13/5/1806

13/5/1808

 

R/1

3

1808/26

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/2

4

1808/63

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/3

5

1808/81

 

112° de ligne

10/4/1808

31/5/1808

 

A/4

6

7

 

82° de ligne

3/4/1808

nee*

 

 

6

7

 

3° légion de réserve

?

21/5/1808?

overleden

 

7*

9

 

82° de ligne

3/4/1808

25/7/1808

16/06/1808

A/5

8

12

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/6

9

13

Gent 1808

25° dragons

1/4/1808

22/4/1808

 

A/7

10

18

 

112° de ligne

10/4/1808

31/5/1808

 

A/8

11

19

 

82° de ligne

3/4/1808

11/9/1808

(door Gie)

A/9

12

20

1807/126

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/10

13*

21

 

10° Bon principal du train d' artillerie

8/4/1808

24/7/1808

16/6/1808

A/11

14

22

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/12

15

23

 

10° Bon principal du train d' artillerie

8/4/1808

22/4/1808

 

A/13

16

25

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/14

17

26

 

équipages de vaisseau

30/4/1808

 

15/7/1808

 

18

29

 

reservecompagnie

13/5/1808

13/5/1808

 

R/2

19

33

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/15

20

34

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/16

21

36

 

26° de ligne

15/4/1808

19/7/1808

(arrêté Gie)

A/17

22

37

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/18

23*

39

 

82° de ligne

3/4/1808

25/7/1808

16/6/1808

A/19

24

40

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/20

25

44

 

25° dragons

1/4/1808

22/4/1808

 

A/21

26

45

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/22

27

46

 

25° dragons

1/4/1808

22/4/1808

 

A/23

28

47

 

82° de ligne

3/4/1808

11/8/1808

(arrêté Gie)

A/24

29

49

 

82° de ligne

3/4/1808

21/7/1808

(arrêté Gie)

A/25

30

50

 

25° dragons

1/4/1808

22/4/1808

 

A/26

31

52

 

25° dragons

1/4/1808

overleden

 

 

32

54

 

1° cuirassiers

8/4/1808

27/4/1808

 

A/27

33

55

 

82° de ligne

3/4/1808

7/5/1808

 

A/28

34

56

 

10° Bon Principal du train d' artillerie

8/4/1808

22/4/1808

 

A/29

35

57

 

26° de ligne

24/4/1808

28/5/1808

 

A/30

36

58

 

26° de ligne

24/4/1808

28/5/1808

 

A/31

37

59

 

26° de ligne

24/4/1808

28/5/1808

 

A/32

38

60

  'placement' als broer van een conscrit in actieve dienst (reservecie) 6/4/1808

39

64

 

26° de ligne

24/4/1808

28/5/1808

 

A/33

40

65

 

26° de ligne

24/4/1808

28/5/1808

 

A/34

41

66

  overgebracht naar de volgende 'levée' wegens zwakte, op 20/4/1808.

42

68

 

26° de ligne

24/4/1808

28/5/1808

 

A/35

43

69

 

26° de ligne

24/4/1808

28/5/1808

 

A/36

44

70

1808/181

26° de ligne

24/4/1808

28/5/1808

 

A/37

45

73

  kreeg de 'placement' als oudste van wezen, op 20/4/1808.

46

75

 

équipages de vaisseau

30/4/1808

7/6/1808

 

R/3

47

76

 

équipages de vaisseau

30/4/1808

7/6/1808

 

R/4

48

77

 

équipages de vaisseau

30/4/1808

7/6/1808

 

R/5

49

82

 

équipages de vaisseau

30/4/1808

7/6/1808

 

R/6

50

83

 

1° cuirassiers

29/5/1808

13/6/1808

 

R/7

51

85

 

reservecompagnie

28/5/1808

28/5/1808

 

R/8

52

86

 

reservecompagnie

28/5/1808

28/5/1808

 

R/9

 

*  1 (1807/1) : hij was als broer van een conscrit in actieve dienst op het 'dépôt de droit' geplaatst, maar zijn broer deserteerde, waarna hij bovenaan de lijst van 1809 werd geplaatst

 

2 (1808/89) : hij was om dezelfde reden voorlopig op het 'dépôt de droit' geplaatst, maar werd eveneens  bovenaan de lijst van 1809 werd geplaatst, omdat zijn broer onderweg naar zijn corps overleden was, en dus nooit in actieve dienst was getreden.

 

   6 lotnummer 7 : sic! hij staat in de controlestaat nr. 2 (detachement van 3/4/1808 naar 82° de ligne te La Rochelle) gewoon vermeld (alsof hij zou aangekomen zijn); daarnaast vinden we hem terug op de ongedateerde controlestaat 'extrait du contrôle n° 12' (nr. 12 = detachement van 22 april 1808 naar het 3° legioen te Rennes), en in het register staat naast zijn naam de vermelding "mort subitement le 27 mai 1808 étant en route à Saint-Denis avant son incorporation", wat niet strookt met de controlestaat, volgens dewelke hij al op 21 mei zou zijn aangekomen te Rennes!? Dat hij inderdaad overleden moet zijn, blijkt echter uit wat volgt (cfr. volgende pagina).

 

  7 en 23 lotnummers 9 en 39 : waren gedeserteerd uit het detachement vertrokken op 3 april naar het 82° 'régiment d' infanterie de ligne', en werden veroordeeld. Nochtans kwamen zij een maand nadien aan op het corps.

 

    13 lotnummer 21 : gedeserteerd uit het detachement vertrokken op 8 april naar het 10 'bataillon principal de train d' artillerie' te Metz. Hij werd eveneens na zijn veroordeling gearresteerd en naar zijn corps gebracht.

 

Voor de 'levée' uit de 'classe' van 1809 zijn verder nog tal van staten beschikbaar[52], die een controle mogelijk maken, en een licht werpen op mogelijke anomalieën. Hierna volgt het verloop van de 'levée', zoals het uit deze staten naar voren komt[53] :

 

Op 29 maart 1808 werden opgeroepen om voor de 'conseil de recrutement' te verschijnen voor de keuring vóór het vertrek : de conscrits met lotnummers 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 12, 13, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 29, 33, 34, 36, 37, 39, 40, 44, 45, 46, 47, 49, 50, 52, 54, 55 en 56.

 

Deze vierendertig conscrits waren dus bestemd om deel uit te maken van het departementale contingent in de 'levée' bevolen door het decreet van 7 februari 1808.

 

Op 1 mei waren de conscrits met de nummers 2, 29 en 36 nog niet komen opdagen. De laatste werd aangehouden en overgemaakt aan de 'gendarmerie'. De beide anderen zouden zich kort nadien aangeven, en werden opnieuw opgeroepen om zich ter keuring aan te bieden, op 10 mei. Beiden werden ze bij de departementale reservecompagnie te Gent ingelijfd, in deductie van het contingent in de 'levée' op de reserve, op 13 mei 1808.

 

Daarom komen ze dus ook niet voor op de staat van conscrits die op 14 mei in staat van desertie verkeerden. Deze staat vermeldt de nummers 9, 19, 21, 26, 39, allen onderweg uit hun detachement gedeserteerd.

            De nummers 19 en 39 kwamen zich aanbieden, en de eerste verscheen op de keuring. Hij werd door de 'gendarmerie' naar zijn corps gebracht. De andere daagde niet op voor de keuring, en werd samen met de nummers 9 en 21 als 'réfractaire' veroordeeld tot de boete van 1500 Francs, op 16 juni 1808.

            De nummer 9 zou zich nadien nog vrijwillig komen aangeven, en de beide andere (21 en 39) werden gearresteerd. Alle drie bereikten ze hun regiment, op 24 en 25 juli 1808.

            De nummer 26 tenslotte moet zich ook aangeboden hebben, en werd, in deductie van het contingent in de 'levée' uit de reserve, bestemd voor de 'équipages de vaisseau' te Paimboeuf. Hij vertrok op 30 april, maar deserteerde opnieuw, en werd op 15 juli veroordeeld tot de boete van 1500 Francs. Hij werd bij zijn arrestatie naar het 'dépôt des réfractaires' in het fort Lillo ('département des Deux-Nèthes') ondergebracht.

 

De gedeserteerden met de nummers 47 en 49, die beiden al op 10 april hun detachement hadden verlaten, zijn op geen enkele staat terug te vinden. Beide moeten ze dus gearresteerd zijn vóór het vonnis van 16 juni geveld werd. Waarom ze pas anderhalve maand later op hun corps aankwamen, respectievelijk op 11 augustus en op 21 juli, is onduidelijk.

 

Intussen waren de conscrits met de nummers 57, 58, 59, 64, 65, 66, 68, 69, 70 en 73 opgeroepen om te verschijnen op 19 april 1808, ter vervanging van de nummers 2, 7 (waarschijnlijk wordt hij bedoeld door de vermelding '1 en route est mort' op de situatie van 14 mei), 9, 19, 21, 26, 29, 39, 47 en 49. Twee ervan (66 en 73) werden naar huis gestuurd (cfr tabel), en de andere acht bereikten het 26° 'régiment d' infanterie de ligne', op 28 mei 1808.

 

De elf volgende conscrits, met lotnummers 75, 76, 77, 82, 83, 85, 86, 87, 88 (206 door 'substitution'), 91 en 93 werden dan opgeroepen om zich op 25 april 1808 ter keuring aan te bieden, voor het contingent in de 'levée' op de reserve.

Ik kon niet achterhalen wanneer de laatste vier naar huis gestuurd werden, maar waarom dat gebeurde is duidelijk: naast de twee bij de departementale reservecompagnie ingelijfden, werden ook nog zeven andere 'réfractaires' naar hun regiment gebracht. Daardoor overschreed men het contingent in de 'levée' van 7 februari met twee recruten, en leverde men ook nog twee recruten aan één van de corpsen voor dewelke men recruteerde bij de 'levée' uit de reserve. De andere zeven opgeroepenen bereikten ook hun bestemming, zodat het contingent volledig geleverd was.

 

opgeroepen

réforme en  dépôt

overblijvend voor vertrek

aangekomen

overleden

réfraction

waarvan gevonnist

51

3