Decurio adlectus decreto decurionum. De decuriones adlecti: uitverkorenen of alledaagse decuriones? Geadlecteerde decurionen in de lokale gemeenschappen van Italië en de westelijke provincies tijdens het Principaat. (Francisca Declerck)

In deze paragraaf zouden we even aandacht willen hebben voor de diverse steden en gemeenten waar het principe van de adlectio als opnamemiddel in de ordo decurionum is gehanteerd, of liever de verspreiding van de geattesteerde adlecti over Italië en de westelijke provincies. Daarvoor kunnen we ook verwijzen naar de kaartjes die in bijlage 4 zijn opgenomen, en die als illustratie dienen bij de tabellen in deze paragraaf.

Regio	Aantal	%	Stad	Aantal	% tov. geheel	% tov. regio
Latium Vetus	29	38,67	Ostia	27	36,00	93,10
			Praeneste	2	2,67	6,90
Latium Adiectum	4	5,33	Velitrae	2	2,67	50,00
			Ferentinum	2	2,67	50,00
Campania	20	26,67	Abellinum	1	1,33	5,00
			Cumae	1	1,33	5,00
			Herculaneum	1	1,33	5,00
			Misenum	5	6,67	25,00
			Nola	1	1,33	5,00
			Pompeii	3	4,00	15,00
			Puteoli	6	8,00	30,00
			Volturnum	2	2,67	10,00
Regio II	8	10,67	Beneventum	3	4,00	37,50
			Canusium	4	5,33	50,00
			Larinum	1	1,33	12,50
Regio IV	2	2,67	Cures Sabini	1	1,33	50,00
			Pagus Fificulanus	1	1,33	50,00
Regio VII	3	4,00	Forum Clodii	1	1,33	33,33
			Lucus Feronae	1	1,33	33,33
			Veii	1	1,33	33,33
Regio X	8	10,67	Ateste	5	6,67	62,50
			Brixia	1	1,33	12,50
			Patavium	2	2,67	25,00
Regio XI	1	1,33	Mediolanum	1	1,33	100,00
Totaal	75	100,00	Totaal	75	100,00

Uit 3.5 kunnen we afleiden dat – en dat is al een aantal keer opgemerkt – het grootste deel van de inscripties uit Ostia afkomstig is: 36% van alle Italiaanse inscripties en bijna 28% van het totaal aantal geattesteerde decuriones adlecti! Met 27 geattesteerde adlecti is deze stad dan ook met veel voorsprong koploper. De tweede in lijn, Puteoli, blijft ver achter met “slechts” 8 decuriones adlecti. In de meeste steden is zelfs maar één decurio adlectus bekend[289]. Dat wijst toch al in de richting van het feit dat adlectio geen zoveel voorkomend verschijnsel was (hoewel natuurlijk onder andere al rekening moet gehouden worden met het eventuele verloren gaan van een aantal inscripties). De regio met de meeste adlecti is begrijpelijkerwijze Latium Vetus, gevolgd door Campania[290]. Dat wil niet zeggen dat deze twee regiones en hun steden zomaar gelijkgeschakeld mogen worden: het feit dat er in Campania behoorlijk wat decuriones adlecti zijn geattesteerd mag namelijk niet op één lijn geplaatst worden met het grote aantal decuriones adlecti uit Ostia of beter Latium Vetus.

Want Ostia neemt een uitzonderingspositie in binnen heel het rijtje steden waar adlecti zijn geattesteerd, en dat niet alleen omwille van het hoge aantal geattesteerden. Ostia is namelijk voor zover bekend de enige gemeente waar adlectio systematisch werd toegepast om mensen in de ordo decurionum in te passen, daar waar het in andere steden en gemeenten vooral via de vervulling van de magistraturen gebeurde. Ook in Ostia was dat oorspronkelijk het geval, zoals de carrière van twee leden van de Gamalae-familie aantoont[291]. Maar reeds in de eerste eeuw (ongeveer vanaf het midden van deze eeuw) wordt de adlectio de enige manier om in de ordo binnen te geraken, en pas na het decurionaat mochten ambten worden bekleed[292]. Daarom moet Ostia een uitzonderingspositie worden toegekend, en het lijkt ons dan ook het beste om wanneer we bijvoorbeeld de sociaal-economische situatie van de adlecti gaan behandelen, een onderscheid te maken tussen de adlecti tout court en de adlecti van Ostia. In tegenstelling tot de anderen vormt die laatste groep de volledige ordo decurionum van de havenstad, en zullen ze om die reden wellicht meer gelijkenis gaan vertonen met de gewone, traditionele decuriones dan met de decuriones adlecti, die binnen de groep van gemeenteraadsleden (al was het maar om hun speciale toegangsmethode, namelijk zonder voorafgaand ambt bijvoorbeeld) een aparte categorie lijken te vormen. Toch kunnen we niet om de adlecti van de haven van Rome heen, al was het maar om hun grote aantal en omdat ze ons misschien iets wijzer kunnen maken rond de precieze opnameprocedure.

3.6 De geografische verspreiding van de decuriones adlecti (de Westelijke provincies)

Provincie		Aantal	%	Stad	Aantal	% tov. geheel	% tov. prov.
Hispania	Tarraconensis	6	26,09	Barcino	1	4,35	16,67
				Caesaraugustanum	1	4,35	16,67
				Tarraco	4	17,39	66,67
Africa	Proconsularis	8	34,78	Carthago	2	8,70	25,00
				Hippo Regius	2	8,70	25,00
				Hr. Sidi abd el Basset	2	8,70	25,00