Hoofdstuk 7: Namenindex

1. Inleiding

Deze namenindex is gebaseerd op het model van het Repertorium van Eigennamen in Middelnederlandse Literaire Teksten (REMLT) van de afdeling Naamkunde van het Meertensinstituut te Amsterdam.  De eigennamen die voorkomen in HS Brussel, K.B. 19607, fol. 236 va, 33 – fol. 247 ra, 15 worden hier behandeld.

De index is alfabetisch; de namen zijn volgens het huidige alfabet geordend, dat wil zeggen dat een c die als k wordt uitgesproken onder de c vermeld staat.  De namen in deze namenindex zijn allemaal voornamen; bij namen waar een achternaam bijstaat, wordt deze in de annotatie vermeld.  In geval van gelijkluidende namen die naar verschillende personen verwijzen, worden de namen genummerd in volgorde van voorkomen.  Het lemma wordt Middelnederlands en kritisch gespeld, vet gedrukt en begint met een hoofdletter. 

De namen staan in de nominatief enkelvoud (als die voorhanden is), als ze niet in de nominatief enkelvoud voorkomen, wordt de meest frequente vorm opgenomen.  Dit geldt echter niet voor de gelijkluidende namen.  ‘Janne van Cuyck’ wordt zo opgenomen onder het lemma ‘Jan’, naar analogie met ‘Jan van Brabant’ en dergelijke.  Variante vormen van het lemma worden onderaan het lemma opgenomen tussen spitse haakjes, in volgorde van voorkomen. 

Er wordt gebruik gemaakt van verwijslemmata; namen waarvan de huidige spelling afwijkt van de Middelnederlandse, staan cursief gedrukt; de Middelnederlandse spelling van de naam waarnaar verwezen wordt, staat vet gedrukt.  Dit gebeurt niet als de moderne spelling volledig overeenkomt met de Middelnederlandse.  Indien de naam uit meer dan één deel bestaat, wordt deze geïnventariseerd onder zijn hoofdwoord.  Als er in dit geval doorverwezen wordt, wordt dit helemaal in het vet gedrukt.  Kerkelijke gebouwen (toponiemen) echter worden wel gerangschikt onder ‘Sint’.

Er wordt ook gebruik gemaakt van kruisverwijzingen, deze worden gemarkeerd met een *.      

Na het lemma volgt de annotatie, die uit tekstinterne en tekstexterne informatie bestaat.  De tekstinterne informatie slaat op alles wat we uit de tekst zelf kunnen halen.  De tekstexterne informatie is de informatie die we uit secundaire literatuur halen.  De tekstexterne en tekstinterne informatie worden ingedeeld in categorieën aangeduid met een letter.  Categorieën waarvoor geen informatie voorhanden is, worden weggelaten.  De categorieën worden als volgt georganiseerd:

1.  Namen van mensen, volkeren en heiligen

Tekstextern

a. Identificatie

b. Relaties en verwantschappen.

c. Herkomst (nationaliteit, sociale status, beroep, regeringsperiode...).

d. Functioneren.

Tekstintern

e. Identificatie en herkomst.

f. Relaties en verwantschappen.

g. Functioneren binnen de tekst.

2.  Namen van plaatsen, steden, landen, rivieren, (kerkelijke) gebouwen en adjectieven (afgeleid van toponiemen)

Tekstextern

h. Moderne naam, lokalisering en relevante informatie.

Tekstintern

i. Naam, annotatie en functioneren binnen de tekst.

De vindplaatsen (de versnummers waar de namen voorkomen) worden onder de varianten van het lemma opgenomen tussen vierkante haakjes.

Voor de algemene tekstexterne informatie zijn bepaalde encyclopediën zoals de De Grote Nederlandse Larousse Encyclopedie, De Grote Winkler Prins Encyclopedie, De Winkler Prins Encyclopedie van Vlaanderen en vooral de CD-Rom van Encarta bijzonder handig gebleken.[367]  Voor de persoonsnamen werd vooral gebruik gemaakt van het Lexicon des Mittelalters, het Reclams Lexicon der Heiligen und der biblischen Gestalten, het Nationaal Biografisch Woordenboek en de Europaïsche Stammtafeln.[368]  De plaatsnamen werden opgezocht in Gemeenten van België, Van Goor’s Aardrijkskundig Woordenboek van Nederland en Geschied- en aardrijkskundig woordenboek der Belgische gemeenten.[369] 

2.  Namenindex

Aa

h. Aa, rivier.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan⁸*.

[286, 676]

Affligem zie Hafflighem

Aken

h. Aken, stad in de republiek Duitsland, Nordrhein-Westfalen.  Vroeger stad in het Heilig Roomse Rijk.  In de Romeinse tijd was Aken al een belangrijke nederzetting.  Onder de Merovingers en de Karolingers was Aken de belangrijkste stad in het rijk.  De vorsten lieten zich er kronen tot in 1531 die eer naar Frankfurt ging.

i. Plaats waar Jan¹³* proofst is.

<Aaken>

[321, 660, 757, 1235, 1655, 1802]

Amandus zie Amant

Amant

a. Amant van Cortenberge.

e. Amandus van Cortenberg, theoloog en deken in Sint-Donaes* te Brugge*.

f. Meester.

g. Is lid van de nieuwe raadskamer van hertog Jan⁵*.

<135>

Antwerpen

h. Antwerpen.  Hoofdstad van de Belgische provincie Antwerpen.  Vroeger hoofdstad van het markgraafschap Antwerpen, later ingelijfd bij het hertogdom Brabant*.  Rond de 12^e eeuw was Antwerpen reeds een belangrijke handelsplaats, ondermeer door de wolindustrie en in de 14^e eeuw was Antwerpen zelfs de belangrijkste internationale wolmarkt.  De dood van Jan III bracht daar echter verandering in.  Door de vrede van Ath (1357) werd Antwerpen in de onmiddellijke buurt van Brussel* afgezonderd en in een personele unie met Vlaanderen gebracht onder zijn graven.  Het was niet langer de hoofdstad van het markgraafschap Antwerpen tot 1406 toen Antoon van Bourgondië dit herstelde.

i. Eén van de drie grote steden met ghedeputeerden, naast Brussel* en Leuven* - Plaats waar de verbannen mannen hun straf horen en moeten uitzitten - Plaats waar de hertog doorkomt wanneer hij van Leuven* naar Brussel,* Antwerpen,* Henegouwen* en weer naar Brussel* trekt.

[155, 633, 639, 641, 653, 1075, 1251, 1259, 1274, 1322, *1387, 1396, 1453]

Arnt

a. Arend van den Hove.

e. Knecht van Jan¹*.

g. Vergezelt Jan¹* op dagvaarten.

[1183]

Arnde

a. Arend van Zevenbergen.

e. Aernde van Stevenbergen, drossaert en kastelein van Jacoba.*

g. Moet de stad, het slot en de behorende landerijen van Heusden* bewaken voor de hertogin en slaagt daarin.

<Aernt van Sevenbergen>

[420, 555]

Arend van den Hove zie Arnt

Arend van Stevenbergen zie Arnde

Assche

h. Asse, gemeente in de provincie Vlaams-Brabant.  Vroeger heerlijkheid in het hertogdom Brabant*.  Gedurende de hele middeleeuwen was Asse rechtstreeks bezit van de hertogen van Brabant*.  In de 13^e eeuw kregen de inwoners een keure of vrijheid van de hertogen.  Vanaf 1296 werd de jurisdictie uitgevoerd door de schepenen van de vrijheid in naam van de hertog en vanaf de 14^e eeuw werd de costumen van Brussel* toegepast. 

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan⁴* - Wordt gebruikt ter identificatie van Robberecht* - Wordt gebruikt ter identificatie van Willem⁶*.  

[42, 43, 119, 144, 289, 302, 314, 322, 329, 334, 675, 1163, 1187, 1291, 1327, 1439, 1539, 1540]

Asse zie Assche

Beieren zie Beyeren

Bergen zie Berghen

Bergen Op Zoom zie Berghen opten Zoem

Berghen

h. Bergen, stad in de Belgische provincie Henegouwen*.  Vroeger hoofdplaats van het graafschap Henegouwen*.  In de 13^e eeuw is de gemeente eigenlijk pas echt ontstaan, mede door de bevolkingsaangroei.  Vanaf 1217 kwam er een gemeentezegel, een stadhuis en door de burgers gekozen schepenen.  De middeleeuwse militaire bouwwerken werden later uitgebreid onder het Bourgondische en vooral het Spaanse bewind. 

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Reynere*.

[132]

Berghen opten Zoem

h. Bergen op Zoom, gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.  Vroeger stad in het hertogdom Brabant* (?).  Bergen op Zoom ontstond rond de 13^e eeuw.  De plaatselijke rechten werden vastgelegd in de keuren van 1314 en vermeerderd door het groot privilege van 1365.  Bergen op Zoom was een belangrijke handelsstad tot Antwerpen* meer en meer die rol naar zich ging toetrekken.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan¹⁸*.

[408, 1331]

Bernard uten Eng zie Bernt

Bernt

a. Bernard uten Eng.

e. Bernt uten Enghe, raadslid van Jan⁵*.

g. Vergezelt Jan⁵* overal, tot hij met de andere raadslieden verbannen wordt.

<Bernaert van Enghe>

[43, 303, 1542]

Beyeren

h. Beieren, deelstaat van de republiek Duitsland met als hoofdstad München.  Vroeger hertogdom van het Heilig Roomse Rijk (?). Vanaf 794 werd Beieren deel van het Karolingische Rijk.  Na 834 (Verdrag van Verdun), werd het deel van het Oost-Frankische Rijk.  De belangrijkste heersers van Beieren zijn leden van het Wittelbachse huis geweest; vanaf 1180 tot 1918 hebben ze over Beieren geregeerd.  Vanaf dan onderging Beieren talrijke verdelingen en daardoor verzwakte het hertogelijke gezag.  Zo kwam in de 14^e eeuw de opkomst van de landelijke standenverdeling.  Pas in 1505 werd het voortbestaan van Beieren verzekerd door de vereniging van Opper- en Neder-Beieren door Albrecht IV.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan¹¹*.

[470, 475, 483, 502, 545]

Bocxstel

h. Boxtel, gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.  Ligt centraal in de driehoek ’s Hertogenbosch*, Tilburg en Eindhoven*.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Diederik¹*.

[131]

Bokhoven zie Buchoven

Bourgondië zie Bourgonyen

Bourgonyen

h. Bourgondië, voormalig koninkrijk, hertogdom, graafschap en Franse provincie tijdens het Ancien Régime.  Door het Verdrag van Verdun viel het Bourgondische Rijk uiteen in  verschillende stukken.  Het oostelijk deel ging naar Lotharius en werd het latere graafschap en het westelijke deel ging naar Karel de Kale en zou het latere hertogdom worden.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan⁷* en Phylips*.

<Bourginien, Bourgoinien, Bourgonien>

[173, 185, 206, 215, 243, 375, 1412, 1494, 1508, 1571]

Boxtel zie Bocxtel

Brabant

h. Brabant, voormalige provincie van België, nu gesplitst in Waals- en Vlaams-Brabant.  Vroeger hertogdom in de Nederlanden, het bestond (ongeveer) uit het huidige Antwerpen*, Brabant en Noord-Brabant.  Brabant als hertogdom ontstond ondermeer door Lambert I, die het graafschap Leuven* en het graafschap Ukkel-Brussel met elkaar kon verbinden.  Later komen daar de graafschappen Brunigerode, Orthen, Grez, Aarschot, Geldenaken en Duras bij.  Door de Grimbergse Oorlogen werd ook Grimbergen* toegevoegd en later nog het markgraafschap Antwerpen*.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan⁵*.  Plaats van alle actie.

[*118, 121, 160, 173, 176, 179, 182, 189, 216, 224, 229, 234, 244, 354, *355, 358, 360, 384, 386, 388, 398, 415, 419, 430, 438, 456, 466, 482, 494, 506, 508, 521, 533, 535, 552, 562, 568, 580, 594, 605, 614, 629, 661, *834, 910, 1275, 1288, 1373, 1420, 1497, *1509, 1513, 1544, 1547, 1552, 1560, 1574, 1576, 1590, 1604, 1609, 1630, 1635, 1687, 1697, 1727, 1750, 1755, 1760, 1891, *1917, 1927, 1937, 1952, 1966, 1979, 1991, 1995, 2015, 2018]        

Breda

h. Breda, gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.  Vroeger stad, baronie en heerlijkheid in de Nederlanden.  De oorspronkelijke heerlijkheid was in het bezit van de graven van Leuven*, werd ervan afgescheiden, maar bleef wel een leen van Leuven*.  In 1404 kwam het in het bezit van de graven van Nassau die in de 16^e eeuw de titel van baron aannamen.

i. Plaats waar de Jacoba* en de Filips* van Saint-Pol* heen trekken - Plaats waar Jan¹⁵ gevangen zit.

[400, 413, 453, 1326]

Bruesele

h. Brussel, hoofdstad van het koninkrijk België.  Vroeger stad in het hertogdom Brabant*.  Vanaf 977 werd Brussel geleidelijk de hoofdstad van het graafschap Ukkel.  Vanaf 1154 had Brussel eigen schepenen met een zelfstandige rechtsmacht.  In 1229 kregen de Brusselse burgers een vrijheidscharter van Hendrik I, hertog van Brabant, wat hun ontvoogding betekende.  In 1235 moesten de oligarchische machthebbers instemmen met de jaarlijkse vernieuwing van de schepenambten; mede daardoor werd de patriciaatsgeslachten ingedeeld in zeven groepen. 

i. Als hoofdresidentie van de Brabantse hertogen, is Brussel de plaats van alle actie.     

<Bruese>       

[*0, 6, 22, 148, 155, *232, 236, 268, 276, 355, 368, 390, 565, 574, 586, 589, 633, 639, 653, *687, 704, 711, 747, 769, 771, 778, 785, 824, 838, 847, 853, 869, 875, 902, 943, *959, 963, 1060, *1070, 1076, 1146, 1150, 1194, 1203, 1225, 1244, 1247, 1250, 1253, 1259, 1274, 1303, 1307, *1331, 1336, *1387, 1393, 1401, 1413, 1425, 1432, 1452, 1460, 1472, 1499, 1503, 1587, 1661, 1702, 1735, 1774, 1779, 1800, 1886, 1890]

Brugge zie Brugghe

Brugghe

h. Brugge, hoofdstad van de Belgische provincie West-Vlaanderen.  Vroeger stad in het graafschap Vlaanderen.  Reeds in 1127 waren zowel Oudburg als De Burg ommuurd, de nederzetting was het administratieve centrum van het graafschap Vlaanderen.  Brugge zou naam en faam maken als handelsmetropool met belangstelling van ondermeer Italiaanse, Duitse, Engelse, Schotse en Spaanse handelsagenten.  Toch kende Brugge wat onheil; er was de Moerlemaaie-opstand in 1280; de graaf streed tegen de oligarchie van het stadsbestuur en tegen de vorstelijke heerschappij in de 14^e en de 15^e eeuw; de Kustopstand van 1323-28; de Gentse Opstand van 1451-53.  De Opstand tegen Maximiliaan van Oostenrijk (waar Brugge de nederlaag moest erkennen) leidde vanaf 1490 (Vrede van Damme) tot het definitieve einde van een periode van meer dan twee eeuwen politieke en sociale onrust.  Naast de handel was Brugge ook zeer belangrijk voor de kunst met zijn gebouwen, zijn schilderkunst en zijn humanisme.

i. Plaats waar Amant* deken en theoloog was - Plaats waar de neven van de Jan⁷* verbleven.

<Brugge>

[136, 1495]

Brussel zie Bruesele

Buchoven

h. Bokhoven, dorpje aan de Maas dat deel is van de Nederlandse gemeente ’s Hertogenbosch*.

i. Plaats waar Jan⁵* heen trekt.

[312]

Bueren

h. Buren, gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland in het westen van de Betuwe.  Buren wordt reeds genoemd in 722 en dankt zijn naam aan het kasteel van de heren van Buren.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan¹³*.

[659, 757, 771, 1655, 1724, 1802, 1881, 1896]

Buren zie Bueren

Chantray

h. Gehucht van Verlée, in de Belgische gemeente Havelange, in de provincie Namen.  Er stond vroeger een klein feodaal kasteel met kasteelhoeve.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van meester Emonde*.

<Chantreyn>

[198, 226]

Claes¹

a. Nicolaas Colensone.

b. Zoon van Colen.

e. Lid van de nieuwe raadkamer van Jan⁵*.

g. Is ook lid van de nieuwe raadkamer van Jan⁵* en wordt daarom ook verbannen door de staten.

[1543]

Claes²

a.  Nicolaas van den Werve, ca. 1380 – 8 oktober 1439.

b.  Neef van Claus Suter.

c.  Noord-Nederlands beeldhouwer.

d.  Claes vanden Werve voltooide het praalgraf van Filips de Stoute.

e.  Claese vanden Werve, is lid van de nieuwe raadkamer die Jan⁵* in 1420 organiseert. 

g. Wordt door Jan⁵* raadslid gemaakt in 1420, maar wordt door de Staten al gauw verbannen.

<Claese>

[139]

Cleve

h. Kleef, stad in de Republiek Duitsland, Nordrhein-Westfalen.  Vroeger graafschap en hertogdom waartoe ook Huissen en de Lijmers behoorden evenals de heerlijkheden Wehl en Emmerick.  In 1368 wordt Kleef met het graafschap Mark verenigd en in 1417 wordt het tot een hertogdom verheven.  De Kleefse geschiedenis is nauw verbonden aan de historie van de graven en hertogen van Gelre, mede door familierelaties.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van jonker (Gerard).

[313, 320]

Cornelis zie Cornielijs

Cornielijs

a. Cornelis van Liedekerke*.

c. Heer in Lens*.

e. Cornielijs van Liedekerke*, lid van het gevolg van Jan⁵*.

g. Wordt gearresteerd met andere edelen uit Henegouwen* door de Staten.

[128, 1096]

Cortenberghe

h. Kortenberg, gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant.  Vroeger gemeente in het hertogdom Brabant* (meierij Kampenhout).  In 1095 duikt de naam Curtenberch voor het eerst op.  De abdij van Kortenberg oefende het patronaat uit over de Sint-Amandusparochie dankzij de oorkonde van Odo (bisschop van Kamerrijk) en vanaf 1126 inde ze de tienden.  Sinds de 13^e eeuw is Kortenberg een zeer belangrijke vergaderplaats voor de steden en de staten van Brabant*.  Hertog Jan II richtte er in 1312 de Raad van Kortenberg op, een soort hoogste rechtbank van het hertogdom.

i.  Wordt gebruikt ter identificatie van Amant*

<Cortenberge>

[134, 157]

Costen

a. Costen van Aa.

b. Zoon van Jan⁸*

g. Gaat mee met hertog Jan⁵* wanneer die uit Brussel* vlucht.

[286]

Coudenberge

h. Koudenberg, plaats in Brussel* in het koninkrijk België waar vroeger het hertogelijke hof gevestigd was.

i. De hoofdresidentie van de Brabantse hertogen.  Er werd gepoogd dit hof te bestormen, echter zonder succes - Wordt ook gebruikt ter identificatie van Jan¹⁶* - Wordt ook gebruikt ter identificatie van Geldof*.

<Coudenberch, Coudenberghe>

[572, 828, 876, 969, 1032, 1085, 1318, *1424, 1435, 1488]

Cranendonck

h. Cranendonck, voormalige baronie in de Nederlanden.

i. Plaats waar Wouter¹* gevangen zit.

[1330]

Croacien

h. Kroatië, republiek in Oost-Europa met als hoofdstad Zagreb, het bestaat uit het historische Kroatië-Slovenië en een groot deel van Dalmatië*.  Vroeger koninkrijk in Oost-Europa.  In de 7^e eeuw wordt Kroatië veroverd door Slavische stammen.  In de 10^e eeuw maakt Kroatië zich onafhankelijk, in de 12^e eeuw wordt het echter gedwongen een personele unie met Hongarije* aan te gaan.

i. Land onder het bewind van koning Sigismund*.

[1523]

Cuyck

h. Cuyk, gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.  Vroeger heerlijkheid in Gelderland.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan⁶*.

[127]

Cuyk zie Cuyck

Dalmacien

h. Dalmatië, gebied in Kroatië* dat een deel van de kust tussen Istrië en de Albanese grens en de daarvoor gelegen Dalmatische eilanden omvat. Vroeger deel van het rijk van Koning Sigismund*.  Het was ooit bezit van het Westromeinse Rijk, dan van het Oostromeinse Rijk en vanaf de 7^e eeuw Slavisch.  Vanaf 1000 was het een twistgebied tussen Hongarije*, Turkije en Venetië.

i. Landstreek onder het bewind van koning Sigismund*.

[1522]

Dalmatië zie Dalmacien

Der Vueren

h. Tervuren, gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant.  Vroeger vrijheid in het hertogdom Brabant.  In de 13^e eeuw kreeg Tervuren speciale vrijheidsrechten van Hendrik I.  Het slot te Tervuren was een populaire verblijfplaats van de Brabantse hertogen.  Filips* en Jan⁵* liggen er begraven.

i. Tussen Tervuren en Brussel* komen Jan¹* en de andere drie schepenen Jan^5* tegemoet.

[771]

Deurne

h. Deurne, gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Vroeger dorp (of heerlijkheid?) in het hertogdom Brabant*.  In de 8^e eeuw komt de naam Durninum voor het eerst voor.  Deurne werd vaak geplunderd; in 1511 door de Geldersen, in 1599 door de Spanjaarden en in 1702 door de Fransen.

i. Plaats waar Jan⁵* langs trekt.

[331]

Diederijc¹

a. Diederik van de Merwede.

c. Heer te Boxtel*.

e. Gezien als vijand van Jan⁵*, zat in het kamp van Jacoba*

g. Is tegen Jan¹¹* van Beieren* en wil hem niet als ruwaard erkennen. 

<Diericken van Meerhem, Diederijc van der Merweiden, vander Merweyen>

[130, 478, 540, 548]

Diederijc²

a. Diederik de Loese.

g. Gaat mee met hertog Jan⁵* wanneer die uit Brussel vlucht.  Hij wordt in Rotselaar* gevangen gezet.

<Diederijck>

[289, 1324]

Diederik van de Merwede zie Diederijc¹

Diederik de Loese zie Diederijc²

Diegem zie Dyegehen

Diest zie Dyest

Dordrecht

h. Dordrecht, gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland.  Vroeger stad in het graafschap Holland*.  Vanaf 1220 had Dordrecht officieel stedelijke rechten.  Graaf Jan I legde er in 1299 de grondslag voor het stapelrecht.

i. Plaats die Diederik¹ vernielt.

[546]

Dyedeghen

h. Waarschijnlijk Diegem, deel van de Belgische gemeente Machelen in de provincie Vlaams-Brabant.  Vroeger dorp (?) in het hertogdom Brabant*.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan¹²*.

<Diedeghem, Yedeghem>

[585, 735, 1105, 1176, 1279]

Dyest

h. Diest, gemeente en stad in de Belgische provincie Vlaams-Brabant.  Vroeger stad in het hertogdom Brabant*.  Vanaf de 12^e eeuw werd Diest een belangrijk handels- en nijverheidscentrum.  In 1229 kreeg de stad stadsrechten.  Door zijn ligging op de grens van Brabant* en Loon, kreeg Diest ook strategische belangen, wat resulteerde in de bouw van een vestingsmuur in 1365 en een versterking ervan tijdens het twaalfjarig bestand (1609-1621).

i. Wordt gebruikt ter identificatie van jonker (Thomas). 

   Plaats waar Jan⁵* geweest is.

<Diest>

[407, 611, 625, 648, 683, 690, 693, 698, 750, 754, 768, 1245]

Edingen zie Edinghen

Edinghen

h. Edingen of Enghien, stad en gemeente in de Belgische provincie Henegouwen*.  Vroeger heerlijkheid in het graafschap Henegouwen*.  Edinghen was in handen van het gelijknamige Henegouwse geslacht.  Door erfopvolging is het handen van de Franse koning geraakt die er een hertogdom van maakte.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Inghelbrecht*.

[1093]

Eduwaert

a. Eduaert den hertoge

g. Wordt naar ‘sHertogenbosch* gezonden - Wordt gevangen gezet in Vilvoorde*.

[744, 1320]

Eelwijt

h. Elewijt, dorp in de provincie Vlaams-Brabant.  Vroeger meierij van Kampenhout in het hertogdom Brabant*.  Vanaf de 9^e eeuw was een deel van Elewijt hoogstwaarschijnlijk in bezit van het geslacht Berthout van Grimbergen.  De heren van Perk* waren ook de heren van Elewijt.  Een gemeenschappelijke schepenbank oefende de macht uit over de beide dorpen.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan²*.

[4, 1221]

Eindhoven zie Eyndhoven

Elewijt zie Eelwijt

Emichoven

h. Emmikhoven, plaats in de Nederlandse procincie Noord-Brabant.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van broeder Emonde*.

[197]

Emmikhoven zie Emichoven

Emonde

a.  Emond van Emmikhoven*.

c. Meester van Chantray*.

e. Broeder van de orde van Jeruzalem.

g. Moest Phylips* uit Frankrijk halen.

[197]

Eng zie Enghe

Engeland zie Inghelant

Engelbrecht zie Inghelbrecht

Enghe

h. Eng, buurtschap in de gemeente Giessen in  de Nederlandse provincie Noord-Brabant.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Bernt*.

[44, 303, 1542]

Everaert¹

a. Everard Clutinc.

b. Vader van Jan¹* en Heinrijc²*.  Lid van één van de machtige families in Brussel*.

e.  Everaert Clueting.

g. Wordt enkel vernoemd als wijlen de vader van Jan¹*. 

<Clueting, Cluetinc, Cluetingc>

[*0, 7, 25, 584, 1179, 1323]

Everaert²

a. Everard Tserclaes.

c. Ridder.

e. Everaernde Tsherclaeus.  Behoort tot het gevolg van Jan⁵*.

g. Vlucht mee met hertog Jan⁵* uit Brussel*.  Wordt onthoofd op de Grote markt in Brussel*.

<Everaerde Tserclaes, Everaert tshercleers>

[138, 281, 676, *1429, 1487]

Everard Clutinc zie Everaert¹

Everard Tserclaes zie Everaert²

Eyndoven

h. Eindhoven, gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.  Vroeger stad in het hertogdom Brabant*.  In 1232 kreeg Eindhoven stadsrechten, het behoorde echter slechts tot 1648 (Vrede van Münster) tot het hertogdom Brabant*.  Het werd verschillende keren geplunderd en verwoest en bleef klein.

i. Plaats tot waar een dagvaart gehouden wordt.

  Wordt ook gebruikt ter identificatie van Arend*.

<Hove>

[671, 863, 1183]

Filips van Brabant zie Phylips

Folyen

i. Plaats waar Engelbert* heer van is.

[1094]

Frankrijk zie Vranckerijcke

Friesland zie Vrieslant

Gaasbeek zie Gasbeke

Gasbeke

h. Gaasbeek, deel van de Belgische gemeente Lennik in de provincie Vlaams-Brabant.  Vroeger heerlijkheid in het hertogdom Brabant*.  Het Land van Gaasbeek was een belangrijke heerlijkheid in het hertogdom Brabant*, dat vijftien dorpen omvatte, ondermeer Gaasbeek.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van (Zweder of Jacob?)

<Gaesbeke>

[313, 328, 1279]

Geel zie Gheele

Geertruidenberg zie Sinte Gheertruden Berghe

Geert Pipenpoy zie Gheert¹

Geert van den Straten zie Gheert²

Geldof

a. Geldof van Coudenberg*.

c. Lid van de zeven machtigste geslachten in Brussel*.

e. Geldof van Coudenberge*.

g. Veroordeelt Everard²*.

<Gheldolf van Coudenberghe>

[*1429, 1488]

Gelmen

h. Gelmen,  deel van de Belgische gemeente en stad Sint-Truiden in de provincie Sint-Truiden. 

i. Plaats waar het slot van de heren van Hoogstraten* staat waar Jan⁵* met zijn gevolg naartoe trekt.

<Ghelmen>

[296]

Gemert zie Gheemert

Gent zie Ghent

Gerard van den Zijpe zie Gheraert

Gheele

h. Geel, gemeente in de Belgische provincie Antwerpen*.  Vroeger heerlijkheid in het hertogdom Brabant*.  Geel was het centrum van de gelijknamige heerlijkheid, waartoe een tiental dorpen behoorden.  Van vóór de 12^e eeuw tot 1366 was het in handen van de familie Berthout, daarna behoorde het o.a. aan de families van Hoorne en van Merode.  In de 13^e eeuw werd Geel een Vrijheid.  Er werd een bestuursapparaat met een drossaard en zeven schepenen ingesteld.

i. Plaats waar Reinier* heer van is

[133]

Gheemert

h. Gemert, gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.  Gemert was van 1366 tot 1794 een commanderij van de Duitse Orde.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Gheerlijc*.

<Ghemert>

[140, 288, 307]

Gheerlijc

a. Gheerlijc van Gheemert*.

c. Hertogelijk raadsheer.

g. Vlucht mee met Jan⁵* uit Brussel*.  Het is naar zijn kasteel in Nieuwland* dat ze vluchten.

<Gheerlec van Ghemert,  Gheemert>

[140, 288, 307]

Gheraert

a. Gerard van den Zijpe.

e. Gheraert vanden Zijpe.  Vertrouwensman van Phylips*

g. Spreekt de menigte toe bij de executie van Everaert².

<Gheerde>

[1169, 1477]

Gheert¹

a. Geert Pipenpoy.

b. Broer van Ghijsbrecht*, Willem⁵* en Wouter¹* (?)  Lid van één van de machtige families van Brussel*.

e. Gheert Pypenpoi.

g. Wordt burgemeester van Brussel gemaakt.

[1380]

Gheert²

a. Geert van den Straten.

e. Gheert vander Straten.  Proofst van de regulieren, zat mee in het geheim verbond van hertog Jan⁵*.

g. Wordt gevangen genomen in het hof van Coudenberg.

[1433]

Ghijsbrecht

a. Gijsbert Pipenpoy.

b. Broer van Geert¹*, Willem⁵* en Wouter¹*, lid van één van de machtige families van Brussel*.

e. Ghijsbrechts Pyppenpoy.

g. Jan¹* Clutinc moet hem afzweren voor hij amman wordt.

[82]

Ghent

h. Gent, hoofstad van de Belgische provincie Oost-Vlaanderen.  Vroeger stad in het graafschap Vlaanderen.  Gent bestaat al zeer lang, reeds in het Mesolithicum (8000-4400 v.C.) zijn er sporen van bewoning.  Het middeleeuwse Gent ontstond in de 10^e eeuw door de samentrekking van twee porti.  De graaf van Vlaanderen had wel de versterking in handen, maar niet de gronden.  Kooplieden kochten die gronden van de Sint-Pieters-Abdij in de 11^e eeuw.  Gent kreeg een eigen schepenbank en in 1128 kozen ze Diederik van den Elzas tot graaf.  In de 12^e en de 13^e eeuw bloeide de stad uit tot een internationaal handelscentrum dankzij de lakennijverheid.  De schepenbank was in handen van de patricische families tijdens de 13^e eeuw en het bestuur werd pas democratisch na de Guldensporenslag van 1302, doch dit werd in 1320 reeds vervangen door weer een patricisch bewind.  De ambachten hadden altijd al een grote macht op het stedelijk bestuur, maar daar kwam een einde aan in 1540, toen Karel V in zijn nieuwe grondwet liet neerschrijven dat het benoemen van de schepenen nu een vorstelijke zaak was.  Gent was verder nog de plaats van de “Pacificatie van Gent” in 1576. Toen Farneze in 1584 echter de stad kon veroveren, vluchtte de financiële en intellectuele elite echter naar de Noordelijke Nederlanden en verloor Gent zijn politieke betekenis.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Willem¹*.

<Ghint, Ghant>

[137, 662, 675]

Gielijs

a. Gielis Coele.

e. Gielijs de Keghel.  Eén van de vier schepenen van Jan⁵*.

g. Wordt gevangen genomen.

[707, 1157, 1271]

Gielis Coele zie Gielijs

Gijsbrecht Pipenpoy zie Ghijsbrecht

Glimes zie Glymes

Glymes

h. Glimes, deel van de Belgische gemeente Incourt in de provincie Waals-Brabant aan de grote Gete.  Tot 1977 was Glimes een zelfstandige gemeente.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan¹⁰*.

[407]

Grasen

h. Grazen, deel van de Belgische gemeente Geetbets in de provincie Vlaams-Brabant.  Tot 1971 was Grazen een zelfstandige gemeente

i. Plaats waar Willem²* heer van is.

[582]

Grazen zie Grazen

Grimbergen

h. Grimbergen, stad in de Belgische provincie Vlaams-Brabant.  Vroeger heerlijkheid in het hertogdom Brabant*.  Bewoond door de Berhouts, Heren van Grimbergen.  In de 12^e eeuw was Grimbergen de plaats van oorlog wegens de centralisatiedrang van de hertogen van Brabant*.  Voor het einde van de 12^e eeuw splitst het geslacht van de Berthouts zich in twee, maar Grimbergen blijft één.  In de 13^e eeuw gaat de oudste linie van het geslacht Berthouts over op het geslacht Perwez, daarna op het geslacht Vianden en daarna op dat van Nassau*.  In 1275 kregen de bewoners van de beide heren van Grimbergen een keure.  Vanaf 1293 is het bestaan van de schepenen van de heren bevestigd en vanaf de 15^e eeuw werd het recht van Ukkel er toegepast.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van Jan³*.

[41, 1538]

Hafflighem

h. Affligem, gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant aan de Dender.  Vooral bekend van de Benedictijenabdij Sint-Pieter-en-Paulus.

i. Plaats met abt

[126]

Heelesem

i. Plaats waarvan de abt de verzoening tussen Jan⁵* en Jacoba* tot stand wou brengen.

[599]

Hees

h. Hees, gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.

i. Plaats waar Jan⁵* door trekt.

[319]

Heetveld zie Heetvelde

Heetvelde

h. Heetveld, buurtschap in de gemeente Leusden in het Nederlandse Utrecht.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van (Jan, Willem of Wouter)

[84]

Heinsberg zie Heynsberge

Helmond zie Helmont

Helmont

h. Helmond, gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.  Vroeger heerlijkheid in het hertogdom Brabant*.  Reeds in 1200 had Helmond de rechten van een stad.  Vanaf 1648 kwam de stad toe aan de Republiek.

i. Plaats waar Jan⁵* heen trekt.

[342]

Henegouwen zie Henegouwen

Henegouwe

h. Henegouwen, provincie in België, met als hoofdstad Bergen*.  Vroeger graafschap in de Nederlanden dat nagenoeg samenviel met het huidige Henegouwen.  Het kwam achtereenvolgens in handen  van de Merovingers en de Karolingers.  Na het Verdrag van Verdun behoorde het tot Neder-Lotharingen.  Tot tweemaal toe was er een personele unie met Vlaanderen, die in 1280 aan zijn einde kwam.  Toen de Avesnes in Henegouwen aan de macht kwamen, kwam er een personele unie met Holland* en Zeeland* die ook onder het Beierse Huis in stand werd gehouden.  Vanaf 1428 maakt Henegouwen deel uit van de Bourgondische gewesten onder Phylips de Goede en nadien van de Zuidelijke Nederlanden.

i. Plaats waar de hertogin-moeder vandaan kwam voor ze naar Leuven* trekt - Plaats waar Jan⁵* heen trekt - Plaats vanwaar de Jacoba* naar Engeland vertrekt.

[241, 1090, *1387, 1407, 1421]

Herlaar

h. Herlaar, deel van de Belgische gemeente Herenthout in de provincie Antwerpen*.  Er staat een oud waterkasteel dat in 1704 herbouwd is. 

i. Plaats waar Jan⁵* heen trekt.

[300]

sHertogenbosch zie sHertogenbossche

sHertoghenbossche

h. ’s Hertogenbosch, hoofdstad van de Nederlandse provincie Noord-Brabant.  Vroeger stad in het hertogdom Brabant*.  Hendrik I gaf in 1185 stadsrechten toen hij de stad oprichtte.  Het was vooral een bescherming tegen Holland* en Gelre.  In het begin van de 14^e eeuw begon de stad zich uit te breiden.

i. Plaats waar Jan⁵* heen trekt wanner hij uit Brussel* wegvlucht, hij blijft er een tijdje.

[156, 300,  308, 316, 326, 338, 458, 464, 649, 682, 692, 701, 742, 749]     

<tsHertogenbossche, Den Bossche, Bossche>

Heynsberge

h. Heinsberg, stad in het Westen van Duitsland.

i. Wordt gebruikt ter identificatie van heer en jonker Jan¹⁹*.

<Heinsberge, Heynsberch>

[321, 333, 755, 756, 794, 849, 950, 964, *1028, 1040, 1047, 1233, 1234, 1654, 1686, 1695, 1700, 1763, 1801, 1820, 1880, 1896]