De domaniale organisatie van het Onze-Lieve-Vrouwehospitaal van Oudenaarde (1573-1700) (Frederik Van Crombrugge)

 

home lijst scripties inhoud vorige volgende  

 

DEEL II. DE PACHTPOLITIEK VAN HET HOSPITAAL (1573-1700)

 

HOOFDSTUK II. De Pachtprijzen

 

II.3 Pachtprijzen volgens de Vermogensklasse van de pachters

 

In deze paragraaf is het de bedoeling na te gaan of de pachtprijs verschilde naargelang de vermogensklasse van de pachters. Hier proberen we een antwoord te geven op de vraag of de grote pachters van het hospitaal minder of juist meer dienden te betalen dan de kleine pachters. Bij het bepalen van de vermogensklasse zijn we uitgegaan van de verschillende oppervlaktecategorieën pacht die we konden aantreffen in de rekeningen. Hierbij gaan we ervan uit dat een pachter die een grote oppervlakte grond van het hospitaal pachtte dus ook tot een hogere vermogensklasse kon worden gerekend dan de pachters die een kleinere oppervlakte uitbaatten.[254]

Deze methode zal ons bovendien helpen in het beantwoorden van de onderzoeksvragen in de volgende paragraaf. Daar gaan we na of de pachtprijs verschilde naargelang de afstand van de pachtgrond ten opzichte van de stad. Ook zullen we onderzoeken of de gemiddelde oppervlakte van de pachtgronden in de buurt van de stad kleiner of groter was dan daarbuiten.[255] Uit het onderzoek van B. Van Maelzaeke voor de periode 1435-1572 is immers gebleken dat de pachtoppervlakte van de pachtgronden in de buurt van de stad kleiner was dan deze die verder van de stad verwijderd waren en dat de pachtprijs in de buurt van de stad een stuk hoger lag dan daarbuiten.[256]

 

II.3.1 VERDELING IN OPPERVLAKTECATEGORIEËN VAN DE PACHTGRONDEN EN DE VERSCHILLENDE VERMOGENSKLASSEN ONDER DE PACHTERS

 

Voor het opmaken van de verschillende oppervlaktecategorieën hebben we ons gebaseerd op de indeling waarvan P. Deprez gebruik maakte in zijn studie over de uitbatingen en het grondbezit te Meigem.[257] Mits een kleine aanpassing kwamen wij tot de volgende oppervlaktecategorieën:

 

- Groep A: kleiner dan of gelijk aan 1 ha

- Groep B: groter dan 1 ha en kleiner dan of gelijk aan 5 ha

- Groep C: groter dan 5 ha en kleiner dan of gelijk aan 10 ha

- Groep D: groter dan 10 ha en kleiner dan of gelijk aan 15 ha

- Groep E: groter dan 15 ha

 

Op basis van de informatie die we haalden uit de zes steekproeven die werden genomen tussen het jaar 1573-74 en het jaar 1680-81 werd het procentuele aandeel tussen de verschillende oppervlaktecategorieën berekend. De resultaten uit ons onderzoek werden vergeleken met het procentuele aandeel van de verschillende oppervlaktecategorieën uit de onderzoeksperiode tussen 1434-35 en 1563-64.[258] Een overzicht hiervan wordt gegeven in tabel 15 en 16 op de volgende bladzijde. Voor de vijf testjaren tussen 1434-35 en 1563-64 werd gewerkt met een interval van 27 jaar.

Voor de zes testjaren tussen 1573-74 en 1680-81, werkten wij met een interval van 27 jaar tussen de eerste vier testjaren. Voor de overige twee testjaren werd gewerkt met een interval van 15 en 10 jaar. We hebben bewust een keuze gemaakt voor steekproeven uit die rekenjaren aangezien het bronnenmateriaal voor de overige rekenjaren niet altijd volledig was. Er werden met andere woorden steekproeven genomen voor deze rekenjaren waar er voldoende gegevens voorhanden waren om een betrouwbaar overzicht te kunnen geven van de verschillende vermogensklassen en hun respectievelijke pachtprijs.

 

Tabel 15: Procentueel aandeel van de verschillende oppervlaktecategorieën (vermogensklassen) pachters van het hospitaal tussen 1435 en 1563

1435-36

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

70

16

6

1

6

Oppervlakte

7

9

10

3

70

1461-62

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

61

26

8

1

4

Oppervlakte

6,3

15,5

11,2

2

65

1503-04

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

62

26

8

1

3

Oppervlakte

6,7

4,8

12,2

3,5

62,7

1536-37

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

61

29

7

1

3

Oppervlakte

7

19,3

11,8

3,2

58,6

1563-64

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

64

26

6

1

2

Oppervlakte

8,3

19,2

12,4

3

57

Gemiddelde periode 1435-1563

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

63,7

24,7

7

1

3,6

Oppervlakte

7

15,7

11,6

3

62,7

 

Tabel 16: Procentueel aandeel van de verschillende oppervlaktecategorieën (vermogensklassen) pachters van het hospitaal tussen 1573 en 1681

1573-74

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

64

30

5

0

1

Oppervlakte

11

64

17

2

6

1600-01

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

36

53

8

1

2

Oppervlakte

4

27

11

30

28

1627-28

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

39

46

8

3

4

Oppervlakte

4

28

13

8

47

1654-55

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

38

43

11

4

4

Oppervlakte

4

19

15

11

51

1670-71

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

39

49

7

2

3

Oppervlakte

53

15

6

2

24

1680-81

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

42

51

2

1

4

Oppervlakte

7

41

5

4

43

Gemiddelde periode 1573-1681

Groep A

Groep B

Groep C

Groep D

Groep E

Aantal pachters

43

45

7

2

3