Openbaarheid van bestuur op gemeentelijk niveau. Een empirisch onderzoek naar de openbaarheidspraktijk in de steden en gemeenten van het Vlaamse Gewest. (Gert Kerckhof)

 

home lijst scripties inhoud vorige volgende  

 

Bijlagen

 

Bijlage 1. Vragenlijst

 

Openbaarheid van bestuur in de gemeente


Sinds 1997 is er een wettelijk kader voor de openbaarheid in de gemeente. Dit jaar is er op Vlaams niveau een nieuwe openbaarheidsdecreet uitgevaardigd dat ook voor de gemeenten geldt. De vraag is echter hoe de gemeenten met die openbaarheid omgaan. Daarin hoop ik via dit onderzoek enige klaarheid te brengen. Daarbij is uw bijdrage natuurlijk zeer belangrijk. Het invullen van de enquête neemt slechts een weinig tijd in beslag, en het zou mij een heel stuk verderhelpen. Gelieve de vragen zo correct mogelijk in te vullen. Ik wil u hierbij ook alvast bedanken voor uw medewerking aan het onderzoek. U kan de vragen beantwoorden door een kruisje naast het juiste antwoord te zetten, of het juiste antwoord in het daarvoor voorziene kadertje te schrijven.

 

1.Wat is de naam van de gemeente waarvoor u werkt?

 


2.Hoeveel inwoners zijn er in uw gemeente?

A. 0-10 000

 

B. 10 000-25 000

 

C. 25 000-50 000

 

D. 50 000-100 000

 

E. meer dan 100 000

 


3.In welke Vlaamse provincie ligt uw gemeente?

A. Antwerpen

 

B. Limburg

 

C. Oost-Vlaanderen

 

D. Vlaams-Brabant

 

E. West-Vlaanderen

 

 

4. Er is een wettelijk kader voor openbaarheid van bestuur. Sommige gemeenten stellen daarnaast ook nog een reglement op om de openbaarheid verder en concreter uit te werken. Heeft uw gemeente een eigen reglement openbaarheid van bestuur opgesteld?

A.Ja

 

B. Nee (ga door naar vraag 5)

 


4 a. Sinds wanneer bestaat dit reglement?

Vóór 1991

 

1991

 

1992

 

1993

 

1994

 

1995

 

1996

 

1997

 

1998

 

1999

 

2000

 

2001

 

2002

 

2003

 

2004

 


4b. Was het nodig dit reglement aan te passen aan het nieuwe Vlaamse decreet van 26 maart 2004 betreffende de openbaarheid van bestuur?

Ja

 

Nee

 

Nog niet, maar daar wordt momenteel aan gewerkt binnen de gemeente

 

5. Is het spreekrecht voor ambtenaren van de gemeente bij reglement geregeld?

Ja

 

Nee (Ga door naar vraag 6)

 

Het is in voorbereiding (Ga door naar vraag 6)

 

Het spreekrecht voor ambtenaren zit verwerkt in een ander reglement (bvb. openbaarheidsreglement) (Ga door naar vraag 6)

 

5 a. Hoe is het spreekrecht geregeld?

 


6. In welke mate is het regelen van openbaarheid van bestuur een politiek gevoelige aangelegenheid (geweest)?

In het geheel niet.

 

Enigszins.

 

In hoge mate.

 


7. Is er binnen de gemeente een interne opleiding geweest over het omgaan met openbaarheid van bestuur?

Ja

 

Neen

 


8. Is er externe opleiding gevolgd? (georganiseerd door het Instituut voor de overheid en gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap)

Ja

 

Neen

 


9. Zijn er andere initiatieven geweest om de ambtenaren van de gemeente vertrouwd te maken met openbaarheid van bestuur

 


10. Is de invoering van openbaarheid van bestuur (wanneer die ook ingevoerd is) gepaard gegaan met een informatiecampagne voor de bevolking hierover?

Ja

 

Nee (Ga door naar vraag 11)

 

Ik weet het niet. (Ga door naar vraag 11)

 

10 a. Op welke manier is de bevolking daarover geïnformeerd?

 


11. Wordt in uw gemeente de nadruk gelegd op de actieve of op de passieve openbaarheid?

Hoofdzakelijk aan de informatieverstrekking door de gemeente uit eigen beweging (actieve openbaarheid).

 

Hoofdzakelijk aan de informatieverstrekking door de gemeente op verzoek (passieve openbaarheid).

 

In gelijke mate aan zowel de actieve als de passieve openbaarheid.

 


Dan volgen er nu enkele vragen in verband met de informatieverstrekking door de gemeente uit eigen initiatief, de zogenaamde actieve openbaarheid. Eerst is er een algemene vraag, daarna gaan we dieper in op enkele aspecten van openbaarheid.

 

12. Welke initiatieven worden genomen om de vier wettelijke dimensies van de voorlichtingsverplichting te realiseren? (met name: de voorlichtings- ( of communicatie-) ambtenaar; het wegwijsdocument (een document met de bevoegdheden en de interne organisatie van de gemeente en de diensten die er onder ressorteren), het vermelden van de beroepsmogelijkheden; en ten slotte de contactambtenaar bij briefwisseling)

 


13. Heeft u gemeente een gemeentelijk informatieblad?

Ja.

 

Neen. (Ga naar vraag 14)

 


13 a. Wat is de naam van het informatieblad?

 



 

13 b. Wat is de periodiciteit?

Maandelijks

 

Tweemaandelijks

 

Driemaandelijks

 

Zesmaandelijks

 


13 c. Bestaat er een redactieraad van het informatieblad?

Ja

 

Nee (Ga naar vraag 13 d )

 


13 c 1. Hoe is die samengesteld?

 


13 d. Is er ruimte voorzien voor politieke standpunten in het informatieblad?

Ja

 

Nee (Ga naar vraag 13 e)

 


13d 1. Van wie?

De meerderheid

 

Alle politieke strekkingen

 

Enkel de ´democratische´ politieke partijen

 


13 e. Hoe gebeurt de verspreiding van het informatieblad?

De post

 

Gemeentepersoneel

 

Jeudbeweging

 

Andere

 

 

13 f. Wat is de kostprijs van één exemplaar? (één individueel infoblad, zonder portkosten)?

 


14. Worden een aantal bladzijden in een huis-aan-huisblad of reclameblad gereserveerd voor de gemeente?

Ja

 

Nee (Ga naar vraag 15)

 


14 a. Hoe vaak verschijnt dit reclameblad?

Wekelijks

 

Twee-wekelijks

 

Maandelijks

 

Twee-maandelijks

 


15. Heeft uw gemeente een communicatie-ambtenaar (voorlichtingsambtenaar, informatie-ambtenaar)? (Dit kan ook het hoofd van een communicatie- of infodienst zijn.)

Ja

 

Nee (ga door naar vraag 16)

 


15 a. Wat is zijn/haar hiërarchische graad en niveau?

Niveau A

 

Niveau B

 

Niveau C

 

Niveau D

 


15 b. Wat is zijn/haar diploma?

 

 

15 c. Is de voorlichtingsambtenaar statutair of contractueel aangeworven?

Statutair

 

Contractueel

 


15 d. Is de tewerkstelling als voorlichtingsambtenaar voltijds of deeltijds

Voltijds

 

Deeltijds

 


16. Heeft uw gemeente een wegwijsdocument opgesteld (d.i. een document met de beschrijving van de bevoegdheden en de interne organisatie van alle administratieve overheden die eronder ressorteren)?

ja

 

Nee (Ga door naar vraag 17)

 

Het is in voorbereiding (Ga door naar vraag 17)

 


16 a. Vraagt uw gemeente een vergoeding voor dit document?

Ja

 

Nee (Ga door naar vraag 17)

 


16a 1. Zo ja, Hoeveel vraagt de gemeente voor dit document?

 


17. Zijn er initiatieven die uw gemeente neemt in het kader van actieve openbaarheid, zonder dat die bij de wet verplicht zijn?

 

 

18. Dan volgen nu een aantal vragen in verband met de informatieverstrekking op verzoek, de passieve openbaarheid.
In welke mate worden de aanvragen geregistreerd?

Volledig: alle aanvragen worden geregistreerd.

 

De aanvragen worden niet geregistreerd.(Ga naar vraag 20)

 

Enkel de problematische gevallen worden geregistreerd.

 

Dit hangt af van dienst tot dienst (Ga naar vraag 20)

 


18 a. Op welke manier gebeurt deze registratie?

Op een registratielijst, en volgens datum van ontvangst

 

Op een andere manier (zonder lijst, maar alles wordt toch bijgehouden).

 


18 b. Sinds wanneer gebeurt deze registratie?

Van vóór 1998 (Ga naar vraag 19 a)

 

Sinds 1998(Ga naar vraag 19 b)

 

Sinds 1999 (Ga naar vraag 19 c)

 

Sinds 2000 (Ga naar vraag 19 d)

 

Sinds 2001 (Ga naar vraag 19 e)

 

Sinds 2002 (Ga naar vraag 19 f)

 

Sinds 2003 (Ga naar vraag 19 g)

 

Sinds 2004 (Ga naar vraag 19 h)

 

Dit hangt af van dienst tot dienst (ga door naar vraag 20)

 


19 a. Hoeveel aanvragen zijn er geregistreerd vóór 1998?

 


19 b. Hoeveel aanvragen zijn geregistreerd in 1998?

 


19 c. Hoeveel aanvragen zijn geregistreerd in 1999?

 


19 d. Hoeveel aanvragen zijn geregistreerd in 2000?

 


19 e. Hoeveel aanvragen zijn geregistreerd in 2001?

 


19 f. Hoeveel aanvragen zijn geregistreerd in 2002?

 


19 g. Hoeveel aanvragen zijn geregistreerd in 2003?

 


19 h. Hoeveel aanvragen zijn er tot nu toe geregistreerd in 2004?

 


20. Kan u een idee geven van het totaal aantal aanvragen die gemiddeld jaarlijks gebeuren op alle diensten samen? (Indien er geen of onvolledige registratie is in uw gemeente, geef dan indien mogelijk een schatting om toch een idee te hebben van de ordegrootte.)

 


21. Denkt u dat het aantal aanvragen in stijgende lijn is?

Ja

 

Nee, het aantal aanvragen daalt

 

Nee, het aantal aanvragen blijft stabiel

 

Nee, er is volgens mij geen lijn te vinden in de evolutie van het aantal aanvragen

 

Ik weet het niet

 

 

22. Welk soort documenten worden het meest opgevraagd? Documenten in verband met:

Burgerlijke stand

 

Ruimtelijke Ordening

 

Milieu

 

Huisvesting

 

Openbare werken

 

Financiën (fiscaliteit, premies,...)

 

Andere

 

Ik weet het niet

 


23. Hoeveel procent (ongeveer) van de aanvragen worden op basis van de uitzonderingsgronden geweigerd?

0-1%

 

1-2%

 

2-5%

 

5-10%

 

10-20%

 

Meer dan 20%

 

Ik heb niet genoeg informatie om dat in te schatten.

 


24. Welke uitzonderingsgronden worden ingeroepen om de openbaarheid van bestuur te weigeren? U kan naast meerdere antwoorden een kruisje plaatsen.

Bescherming van de persoonlijke levenssfeer

 

Als het gaat om bestuursdocumenten die informatie bevatten die door een derde werd verstrekt zonder dat hij/zij daartoe verplicht werd en die hij uitdrukkelijk als vertrouwelijk heeft bestempeld, tenzij die persoon met de openbaarmaking instemt.

 

Het geheim van beraadslaging van schepencollege.

 

Documenten ten behoeve van de mogelijke toepassing van tuchtmaatregelen.

 

Documenten ten behoeve van strafvorderingen of administratieve sancties.

 

Het vertrouwelijk karakter van commerciële en industriële informatie, wanneer deze informatie beschermd wordt om een gelegitimeerd economisch belang te vrijwaren.

 

Het goede verloop van de rechtspleging in een burgerlijk of administratief rechtsgeding en de mogelijkheid een eerlijk proces te verkrijgen

 

De openbare orde en de veiligheid. (zie verder volgende pagina)

 

(Voor milieudocumenten) De bescherming van het milieu waarop het document betrekking heeft.

 

De aanvraag is kennelijk onredelijk.

 

De aanvraag is kennelijk te vaag geformuleerd.

 

Andere.

 

Ik weet het niet

 


25. Zijn er al beroepsprocedures opgestart door burgers na een weigering tot inzage?

Ja

 

Nee (Ga door naar vraag 26)

 


25 a. Kunt u zeggen hoeveel dergelijke beroepsprocedures al zijn opgezet?

 


26. Wie beslist over het al dan niet inzage geven in bestuursdocumenten? (Volgens het nieuwe Vlaamse decreet is dit de secretaris, maar de bevoegdheid kan gedelegeerd worden.)

Voor alle aanvragen wordt de beslissing genomen door een centrale dienst (bv. informatiedienst, secretarie)

 

De verschillende diensten kunnen vlot inzage geven, enkel de moeilijke gevallen gaan naar een centrale dienst voor advies over de beslissing.

 

Op de verschillende diensten wordt zelfstandig beslist over het al dan niet geven van inzage.(Ga door naar vraag 27)

 


26 a. Welke is die centrale dienst waar de (moeilijke) aanvragen naar toe worden gestuurd?

 

 

 

Dan volgen nu enkele vragen die peilen naar uw mening over de effecten van openbaarheid.

27. Meent u dat openbaarheid van bestuur de kloof tussen burger en gemeentebestuur verkleint? Is het vooral de informatieverstrekking uit eigen initiatief (actief) of de informatieverstrekking op verzoek (passief) die daarvoor zorgt?

Ja, zowel de actieve als de passieve openbaarheid verkleinen de kloof met de burger.

 

Ja, maar vooral actieve openbaarheid is hiervoor belangrijk.

 

Ja, maar vooral passieve openbaarheid is hiervoor belangrijk

 

Nee, actieve noch passieve openbaarheid verkleinen de kloof met de burger.

 

Ik weet het niet

 


28. Meent u dat de burger het bestuur meer vertrouwen heeft dankzij openbaarheid, m.a.w. dat het bestuur meer legitimiteit heeft?

Ja, zowel actieve als passieve openbaarheid zorgen voor een surplus aan legitimiteit.

 

Ja, maar het is vooral de actieve openbaarheid die dat teweeg brengt.

 

Ja, maar het is vooral de passieve openbaarheid die dat teweeg brengt.

 

Nee, actieve noch passieve openbaarheid zorgen voor een grotere legitimiteit.

 

Ik weet het niet

 


29. Waar hecht u het meeste belang aan: actieve of passieve openbaarheid?
(de resultaten voor deze vraag zijn niet voorgesteld in de eindverhandeling. De respondenten konden in deze vraag namelijk niet aangeven dat zij aan beide evenveel belang hechten. Omwille van deze tekortkoming werd er voor gekozen om deze vraag niet te gebruiken.)

Actieve openbaarheid

 

Passieve openbaarheid

 


Dan volgen nu enkele stellingen waar u telkens u mening over kunt geven.

 

30. Openbaarheid van bestuur is vooral een boel extra werk dat niet echt iets oplevert.

Helemaal akkoord

 

Akkoord

 

Eerder akkoord

 

Geen mening

 

Eerder niet akkoord

 

Niet akkoord

 

Helemaal niet akkoord

 

31. Er is openbaarheid van bestuur in deze gemeente omdat het van bovenaf opgelegd wordt, maar de gemeente zelf zou daar liever niet in meegaan.

Helemaal akkoord

 

Akkoord

 

Eerder akkoord

 

Geen mening

 

Eerder niet akkoord

 

Niet akkoord

 

Helemaal niet akkoord

 


32. Openbaarheid van bestuur is een noodzakelijke bouwsteen voor onze democratische rechtsstaat.

Helemaal akkoord

 

Akkoord

 

Eerder akkoord

 

Geen mening

 

Eerder niet akkoord

 

Niet akkoord

 

Helemaal niet akkoord

 


34. Documenten worden vooral aangevraagd door advocaten in rechtszaak met de gemeente, mensen verwikkeld in burenruzies en wantrouwige mensen

Helemaal akkoord

 

Akkoord

 

Eerder akkoord

 

Geen mening

 

Eerder niet akkoord

 

Niet akkoord

 

Helemaal niet akkoord

 



 

35. Als mensen bestuursdocumenten opgevraagd hebben, aanvaarden ze gemakkelijker de beslissingen van de gemeente omdat ze de dossiers hebben gezien.

Helemaal akkoord

 

Akkoord

 

Eerder akkoord

 

Geen mening

 

Eerder niet akkoord

 

Niet akkoord

 

Helemaal niet akkoord

 

 

 

Hartelijk dank voor uw medewerking aan dit onderzoek.

 

 

Bijlage 2. Eerste e-mail naar de gemeenten

 

Geachte,

 

Voor mijn eindverhandeling aan de KULeuven over openbaarheid van bestuur voer ik een onderzoek over openbaarheid van bestuur in de gemeente (met als promotor dr. Frankie Schram). Ik heb hiervoor, samen met mijn promotor, een vragenlijst opgesteld voor de gemeenten waarin ik vragen stel over de manier waarop met de openbaarheid wordt omgegaan in de gemeentes. Het is noodzakelijk dat deze enquête door zo veel mogelijk gemeenten wordt ingevuld om daar een correct beeld van te krijgen. Gelieve dan ook de vragenlijst in te vullen door op de volgende link te klikken

( http://www.itfigures.nl/enquete?0rzYgWgnwcq5eVIApmvHAM6l ) of deze mail door te sturen naar diegenen in uw gemeente die op de hoogte zijn van hoe openbaarheid van bestuur in uw gemeente in zijn werk gaat.

Alvast mijn oprechte dank voor uw