Middeleeuwse geneeskunde en de kritiek van Roger Bacon op haar beoefenaars. (Dries Theuwissen)

 

home lijst scripties inhoud vorige volgende  

 

BIBLIOGRAFIE

 

A. Bronnen

 

ARANO, L.C. The Medieval Health Handbook: Tacuinum Sanitatis, New York 1976, 153p. ill.

BRIDGES, J.H. (ed.) The Opus Maius Maius of Roger Bacon, 3v., Oxford 1900

DAWSON, W.R. (ed.) A Leechbook or Collection of Medical Recipes of the Fifteenth Century, Londen 1934

GETZ, F.M. Healing and Society in Medieval England: A Middle English Translation of the Farmaceutical Writings of Gilbertus Anglicus, Wisconsin 1991, 378p.

JOANNES SARESBIENSIS (ca. 1115-1180) en WEBB, C.C.I.(ed.), [Ionannis Saresbiensis episcopi Carnotensis] Metalogicon libri IV, Oxford 1929

LITTLE, A.G., WITHINGTON, E. De Retardatione Accidentium Senectutis cum aliis Opusculis de rebus rebus medicinalibus, Oxford 1928

NICAISE, E. (ed.) Chirurgie de MaÓtre Henri de Mondeville, Parijs 1893

OGDEN, M.S. The Cyrurgie of Guy de Chauliac, in: Early English Text Society, CCLXV (1971)

WELBORN, M.C. The errors of the doctors according to Friar Roger Bacon of the Minor Order, in: Isis, an International Review devoted to the History of Science and Civilisation, 18 (1932), p.26-36.

 

B. MonografieŽn

 

ALFORD, J.A. Medicine in the Middle Ages: the theory of a profession, in: Centennial Review, 23 (1979), p.377-96

AMUNDSEN, D.W. Medieval canon law on medical and surgical practise by the clergy, in: Bulletin of the history of medicine, 52 (1978), p.22

BULLOUGH, V.L. Medical Study at Mediaeval Oxford, in: Speculum: a journal of medieval studies, 34 (1961)

BULLOUGH, V.L. The Mediaeval Medical School at Cambridge,in: Mediaeval Studies, 24 (1962)

BULLOUGH, V.L. Training of the Nonuniversity-Educated Medical Practioners in the Later Middle Ages, in: Journal of the History of Medicine and allied sciences, 14 (1959), p.446-58

CAMPBELL, S. (ed.) HALL, B. en KLAUSNER, D. Health, Disease and Healing in Medieval Culture, Basingstoke 1992, 204p.

CARTWRIGHT, F.F. A Social History of Medicine, Londen 1977, 209p

CATTO, J. en EVANS, R. (ed.) The History of the University of Oxford, II, Late Medieval Oxford, Oxford 1992, 823p., ill.

CONRAD, L.I.; NEVE, M. en NUTTON, V. The western medical tradition. 800 BC to AD 1800, Cambridge 1995

CROWLEY, T. Roger Bacon: the problem of the soul in his philosophical commentaries, Louvain-La-Neuve 1950,

De Ridder-Symoens, H. A history of the university in Europe. 1: Universities in the Middle Ages, Cambridge 1992, 506 p.

DOBSON, J. en WALKER, R.M. Barbers and Barber-Surgeons of Londeon: A History of the Barbersí and Barber-Surgeonsí Companies, Oxford 1979, 171p., ill.

EASTON, S.C. Roger Bacon and his search for a universal science, Oxford 1952

FINUCANE, R.C. Miracles and pilgrims: popular beliefs in medieval England, Londen 1977, 248p. ill.

GARCŐA-BALLESTER, L., FRENCH, R., ARRIZABALAGA, J., CUNNINGHAM, A.(eds.) Practical medicine from Salerno to the Black Death, Cambridge 1994, 402p.

GETZ, F.M. Charity, Translation, and the Language of Medical Learning in Medieval England, in: Bulletin of the History of Medicine, 64 (1990)

GETZ, F.M. Healing and Society in Medieval England: A Middle English Translation of the Farmaceutical Writings of Gilbertus Anglicus, Wisconsin 1991, 378p.

GETZ, F.M. Medicine at Medieval Oxford, in: History of Oxford University,II, ed. J. Catto Oxford 1992, 823p., ill.

GETZ, F.M. Medicine in the English Middle Ages, Princeton (New Jersey) 1998, 174p.

GETZ, F.M. Western Medieval Medicine, in: Trends in History, 4 (1988)

HACKETT, J. (ed.) Roger Bacon and the Sciences: commemorative essays, in: Studien und texte zur Geistesgeschichte des Mittelalters, 57, Leiden-Brill 1997

HUNT, T. Popular medicine in thirteenth century England, Cambridge 1990

HUNT, T. Medieval Surgery, Woodbridge 1992

JACQUART, D., THOMASSET, C. en ADAMSON, M. Sexuality and Medicine in the Middle Ages, Cambridge 1988, 242p. ill.

JONES, P. M. Medieval medicine in illuminated manuscripts, Londen 1998, 111p. ill.

Kealey, E. J., Medieval Medicus, Baltimore 1981, 104p. ill.

KIBRE, P. Arts and Medicine in the Universities of the Later Middle Ages, in: The Universities in the Late Middle Ages, ed. J. Ijsewijn en J. Paquet, Leuven 1978

LEWIS, P. en MARGOTTA, R. Ontwikkeling van de geneeskunde, Haarlem-Antwerpen 1996, 192p. ill.

LITTLE, A.G. (ed.) Roger Bacon Essays: Contributed by Various Writers on the Occasion of the Commemoration of the Seventh Centenary of his Birth, Oxford 1914

LOUDON, I. (ed.) The Oxford Illustrated History of Western Medicine, Oxford-New York, 1997, 347p. ill.

MAGNER, L.N. A History of Medicine, New York 1992

NUTTON, V. en PORTER, R. The history of medical education in Britain, Amsterdam 1995, 379p. ill.

PORTER, R. The Cambridge illustrated history of medicine, Cambridge 1996, 400p. ill.

PORTER, R. en WEAR, A. Problems and Methods in the History of Medicine, Londen 1987, 262p.

POUCHELLE, M.C. The Body and Surgery in the Middle Ages, New Jersey 1990, 276p.

RAWCLIFFE, C. Sources for the history of medicine in late medieval England, Kalamazoo 1995

RAWCLIFFE, C. Medicine and Society in later medieval England, Gloucester 1995

RHODES, P. An outline history of medicine, Londen 1985

RIDDLE, J.M. Theory and Practice in Medieval Medicine, in: Viator: medieval and renaissance studies, 5 (1974), Berkeley, s.d.

*RUBIN, S. Medieval English Medicine, 1974

SIRAISI, N.G. Medieval and early Renaissance medicine: an introduction to knowledge and practice, Chicago 1991

SOUTHERN, R.W. Robert Grosseteste: the Growth of an English Mind in Medieval Europe, Oxford 19922

STOFFERS, M. (red.) De middeleeuwse ideeŽnwereld 1000-1300, Heerlen-Hilversum 1994, 400p., ill.

TALBOT, C.H. Medicine in Medieval England, 1967

TALBOT, C.H. en HAMMOND, E.A. Medical Practioners in Medieval England: a Biographical register, Londen 1965, 503p.

THORNDIKE, L. A History of Magic and Experimental Science, II, New York 1929

VAN DIJK, H. en SMITS, E.R. (ed.) Dwergen op de schouders van reuzen: studies over de

 receptie van de Oudheid in de Middeleeuwen, Groningen 1990, 147p.

WEAR, A. Medicine in Society: historical essays, Cambridge 1992, 397p. ill.

WEBSTER, C. Health, medicine and mortality in the sixteenth century, Cambridge 1979, 394p.

 

C. Bibliografische repertoria

 

Bibliographie annuelle du Moyen Age tardif, Turnhout 1991-

Bibliography of the History of Medicine,Bethesda (Md.) s.d., 1993-

BOWKER, R.R. Ulrichís International Periodicals Directory 1998, New Jersey 199736

Current work in the history of medicine: an international bibliography, Londen, s.d.

International Medieval Bibliography, CD-ROM, Turnhout, s.d.

KREN, C.Medieval Science and Technology. A selected, annotated bibliography, New York, 1985

MORTON, L. T. A Medical Bibliography: An Annotated Checklist of Texts Illustrating the History of Medicine. Aldershot 19834

OSLER, W. Bibliotheca Osleriana: a Catalogue of Books Illustrating the History of Medicine and science, Mansfield 1997, 786p.

The Serials Directory. An International Reference Book, Birmingham USA, 199812

 

 

GEBRUIKTE AFKORTINGEN

 

Getz, Bacon and Medicine: GETZ, F. Roger Bacon and Medicine: the Paradox of the Forbidden Fruit and the Secrets of Long Life, in: HACKETT, J. (ed.) Roger Bacon and the Sciences: Commemorative Essays, in: Studien und Texte zur Geistesgeschichte des Mittelalters (57), Leiden-New York-Keulen 1997, p.337-64

 

Getz, MEMA: GETZ, F.M. Medicine in the English Middle Ages, Princeton (New Jersey) 1998, 174p.

 

Hackett, B & S: HACKETT, J. (ed.) Roger Bacon and the Sciences: Commemorative Essays, in: Studien und Texte zur Geistesgeschichte des Mittelalters (57), Leiden-New York-Keulen 1997

 

Hackett, DMA: HACKETT, J.M.G. Bacon, Roger, in: Dictionary of the

 Middle Ages, New York 1982-1989, p.35-42

 

Jansen-Sieben: JANSEN-SIEBEN, R. Het menselijk Lichaam en de Geneeskunde, in: De middeleeuwse ideeŽnwereld 1000-1300, ed. M. Stoffers, Heerlen-Hilversum 1994, p.233-66

 

Lewis-Margotta: LEWIS, P. en MARGOTTA, R. Ontwikkeling van de geneeskunde, Haarlem-Antwerpen 1996, 192p. ill.

 

Little-Withington: LITTLE, A.G., WITHINGTON, E. De Retardattione Accidentium Senectutis cum aliis Opusculis de rebus rebus medicinalibus, Oxford 1928

 

MedTrad: CONRAD, L.I.; NEVE, M. en NUTTON, V. The western medical tradition. 800 BC to AD 1800, Cambridge 1995, 556p.

 

Metalogicon: JOANNES SARESBIENSIS (ca. 1115-1180) en WEBB, C.C.I.(ed.), [Ionannis Saresbiensis episcopi Carnotensis] Metalogicon libri IV, Oxford 1929

 

Nicaise: NICAISE, E. (ed.) Chirurgie de MaÓtre Henri de Mondeville, Parijs 1893

 

OIH: LOUDON, I. (ed.) The Oxford Illustrated History of Western Medicine, Oxford-New York, 1997, 347p. ill.

 

Park, Medicine and Society: PARK, K. Medicine and society in medieval Europe, in: WEAR, A. Medicine in Society: historical essays, Cambridge 1992, p.59-90

 

Pouchelle, Body and Surgery: POUCHELLE, M.C. The Body and Surgery in the Middle Ages, New Jersey 1990, 276p.

 

Welborn, errors of the doctors: WELBORN, M.C. The errors of the doctors according to Friar Roger Bacon of the Minor Order, in: Isis, an International Review devoted to the History of Science and Civilisation, 18 (1932), p.26-36.

 

 

GEBRUIKTE ILLUSTRATIES

 

*Illustratie voorpagina

Aan het ziekenbed moet de seculiere geneeskunde het afleggen tegen de religie. Op de achtergrond onderzoekt een arts het urineglas. Zijn houding lijkt aan te tonen dat hij geen overhaaste conclusies wil trekken, maar de voorgrond wordt gedomineerd door biddende figuren en voorbereidingen voor het toedienen van de laatste sacramenten. Aan de stervende patiŽnt wordt een brandende kaars gegeven om de opstijgende ziel een zuivere doortocht te bieden: de Boze zou immers maar al te graag zijn ziel schaken (Pierpont Morgan Library, New York. Hours of Catherine of Cleves, M., p.180. Nederlands, ca.1450. Afgebeeld in: RAWCLIFFE, C. Medicine and Society in later medieval England, Gloucester 1995, p.18bis)

 

*Illustratie p.I

Test voor schedelfractuur. De dokter geeft instructies uit het boek aan de patiŽnt. De test is bedoeld om te bepalen of er wel degelijk een breuk van de schedel heeft plaatsgevonden, aangezien er geen duidelijke zwelling of depressie is. Hiertoe wordt de patiŽnt opgedragen om mond neus en oren dicht te stoppen en hard te blazen. Het ontsnappen van lucht of andere materie zou een teken zijn van een barst en dus van een schedelfractuur.

(MS 0.1.20, Trinity College, Cambridge, fol.243r, afgebeeld in: KEALEY, E. J., Medieval Medicus, Baltimore 1981, p.13)

 

*Illustratie, p.1

De mens temidden van de elementen. Deze afbeelding markeert het begin van boek IV in Bartholomeus Anglicusí De proprietatibus Rerum. Hierin worden de elementen, kwaliteiten en humoren van het menselijk lichaam behandeld (Brussel, Koninklijke Bibliotheek, Roy.9094, fol.45r, afgebeeld in: M. STOFFERS (ed.) De middeleeuwse ideeŽnwereld 1000-1300, Heerlen-Hilversum 1994, p.395)

 

*Illustratie, p.14

Middeleeuwse astronomen aan het werk. De centrale figuur bestudeert met een astrolabium de sterrenhemel. Links achter de astronoom staat een schrijver die de metingen vastlegt. Rechts zit, aan de cijfers in zijn boek te zien, een wiskundige. Een astrolabium is een hoekmeter en wordt gebruikt om de graden van de hemellichamen ten opzichte van elkaar te meten. Dit instrument was bekend in de oudheid, maar werd pas via Spaanse Arabieren in de late tiende eeuw in christelijk Europa geÔntroduceerd (Parijs, BibliothŤque de líArsenal, MS 1186, f.iv, afgebeeld in: M. STOFFERS (ed.) De middeleeuwse ideeŽnwereld 1000-1300, Heerlen-Hilversum 1994, p.391)


 

home lijst scripties inhoud vorige volgende