BIBLIOGRAFIE

1. Geschreven informatie

A. BRONNEN

1.1 Archivalische bronnen

1.1.1 Onuitgegeven

ANTWERPEN. Archief en Museum voor het Vlaamse cultuurleven

 Minderbroedersstraat 22, 2000 Antwerpen

 http://museum.antwerpen.be/amvc_letterenhuis

Van enkele verenigingen en personen die belangrijk waren inzake het onderwerp, werden de mappen met documentatie en knipsels doorgenomen, en van sommigen ook de briefwisseling. In de eerste plaats de uitgebreide brievencollectie van August Borms (B 745), waarbij vooral de aandacht ging naar diens brieven geschreven vanuit de Leuvense gevangenis. Om sommige hiaten in de correspondentie aan te vullen, lazen we ook de gedenkschriften van Cyriel Rousseeu (R777/H).

Naast de knipsels en documenten van de Bormsfonds vzw waren ook de papieren van Het Martelaarsfonds(M282) en Lodewijk Scharpé en zijn Scharpé-fonds(S255) van belang. De mappen van de Bormsfonds vzw betroffen hoofdzakelijk materiaal (folders, affiches,…) dat reeds aangetroffen werd in het privé-archief van Gust Van Damme.

ANTWERPEN. Archief-, documentatie- en onderzoekscentrum
 Lange Leemstraat 26, 2018 Antwerpen
 http://www.advn.be

De gevonden informatie was reeds terug te vinden het privé archief van Gust Van Damme.

BRUSSEL Archief Commissie voor Rechtsherstel

 Te raadplegen via: Dienst van Sekwester

 Bischoffsheimlaan 38

 1000 Brussel

De documentatie van de Administratie van het kadaster, de registratie en de domeinen heeft wegens haar aard en de bestemming nog steeds een vertrouwelijk karakter en kan slechts met toestemming worden geraadpleegd. Enkel van belang waren de documenten van de Dienst van Sekwester in verband met de vermeende collaboratie van de Bormsfonds vzw.

MERKSEM. Archief Bormsfonds vzw

 Bewaard door: Gust Van Damme

 Kruisbaanvelden 52

 2170 Merksem

Uitgebreid en hoofdzakelijk geordende documentatie, briefwisseling en financiële gegevens van de drie verenigingen die in de verhandeling aan bod komen: Komiteit tot ondersteuning der Merxemsche krijgsgevangenen, Steunfonds der familie Borms en Bormsfonds vzw ( en later Vl.E.K). Voor het Komiteit beschikten we over een verslagboek van de vergaderingen (in slechte staat) en een beperkte briefwisseling.

Meer van belang waren de boekhouding (kas- en balansboek, ledenadministratie, …), de verslagboek, en de correspondentie van het Steunfonds der familie Borms. Nauw hierop aansluitend volgde het materiaal van het Bormsfonds waar de financiële neerslag nog nauwkeuriger was. Van deze vzw beschikten we ook over uitgebreid propagandamateriaal (als folders, briefkaarten, enz.) en verscheidene mappen met knipsels, dreigbrieven, enz. Dit konden we aanvullen met een map uit de persoonlijke briefwisseling van Lode Van Damme.

Wat betreft Vl.E.K bleef het bij de boekhouding en een uitgebreide briefwisseling (tot 1990) met talrijke Vlaamse organisaties, en vooral Cyriel Rousseeu.

 MERKSEM.   Koninklijke Kring voor Heemkunde Merksem v.z.w.

 'Hofke van Roosendaal'

 Terlindenhofstraat 265

 2170 Merksem

 Beperkte collectie brieven en documenten in verband met de Merksemse

 Groeningerwachten.

1.1.2 Uitgegeven

 A. Zelfstandige publicatie

• August Borms voor het gerecht, Brussel, 1920.

• Belgisch Staatsblad- Moniteur Belge: bijlage tot het Belgisch Staatsblad, meer bepaald  die van de Vereniging zonder winstoogmerk. (1927, 1951 en 1990)

• BORMS, A., Borms- en amnestie-aktie van het Dr. Jacob-comité, (uitgave van het Dr. Jacob-comité Antwerpen 1), Antwerpen, 1924.

• Bormsfonds vzw Eerste tienjaarlijksch verslag 1927/1938, Antwerpen, 1938.

• LEENDERTSE, M.J., Een volk in nood: pleitrede voor Vlaanderens recht op Dr. Borms’ vijftigsten verjaardag, Amsterdam, 1928.

• Lijst der hulp- en voedingsinrichtingen en der oorlogswerken van Antwerpen: zetel, doel en samenstelling der komiteiten. Répertoire des organismes de secours et de ravitaillement et des oeuvres de la guerre d'Anvers: siège, but et composition des comités, Antwerpen, s.d.,

• MERMANS, A., De parachutisten van Orléans: Het verhaal der Vlaamsche

• weggevoerden 1940, Antwerpen, 1940.

B. Pers en periodieken

De jaartallen verwijzen naar de door ons onderzochte jaargangen. Vaak kon ik aan de hand van het archiefmateriaal nauwkeurig op zoek gaan naar specifieke nummers in de bladen. Alle persliteratuur bevond zich in de Stadsbibliotheek Antwerpen

 Hendrik Conscienceplein 4

 2000 Antwerpen

• Antwerpen Boven. Orgaan der Groeningerwachten van Antwerpen en omstreken, 1915-16.

• Bormshuis-Broederband, 2001-03.

• Bormswacht, 1925.

• De Antwerpse Gids, 1950.

• De Dag, 1940-42.

• De Nieuwe Gazet, 1928 en 1947-50.

• De Nieuwe Kempen, 1927.

• De Ploeg, 1923-24.

• De Schelde, 1926-35.

• De Standaard, 1935, 1965-66 en 1971.

• De Tijd, 1928.

• De Voorpost, 1927-28.

• Gazet van Antwerpen, 1919 en 1991.

• Het Handelsblad, 1953.

• Het Vlaamsche Nieuws, 1916-17.

• La Libre Belgique, 1966.

• Noord en Zuid. Mededeelingsblad der Vlaamsch-Hollandsche Vereeniging ”Guido Gezelle”, 1929.

• Ons Leven, 1924.

• Ons Vaderland, 1928.

• Volk en Staat, 1938 en 1941-44.

• Tijdschrift voor Ekonomische en sociale Vraagstukken, 1918.

1.2 Literaire bronnen

 Uitgegeven

• BORMS, A., Bijdrage tot de geschiedenis van het Antwerpsch aktivisme, in: Voor 1830-na. Een bundel opstellen en gedichten met 13 platen, Santpoort, 1930.

• BORMS, A., Tien jaar in den Belgischen kerker, Borgerhout, 1930.

• CONSCIENCE, H., De kerels van Vlaanderen, Antwerpen, 1880.

• VAN BEUGEM, I. en MERMANS, A., Bormsgalerij, Antwerpen, 1943.

B. WERKEN

 1.1 Onuitgegeven

• BAEYENS, A., Bijdragen to de studie van het Vlaams activisme. 3.: Het activisme te Antwerpen: gedachteninhoud van de Antwerpse activistische pers(1914-1918), 2 dln., 1973, (Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit van de Letteren en Wijsbegeerte. Departement Geschiedenis, onuitgegeven licentiaatverhandeling).

• BRANTS, M., Activisme en activisten te Antwerpen (1914-1918): analyse van houdingen en motieven, 1980, (Rijksuniversiteit Gent, Faculteit van de Letteren en Wijsbegeerte. Departement Geschiedenis, onuitgegeven licentiaatverhandeling).

• DEPUYDT, P., Repressie en epuratie in België na WO II, 1984, (Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit van de Letteren en Wijsbegeerte. Departement Geschiedenis, onuitgegeven licentiaatverhandeling).

• VAN DE LEEST, L., Lodewijk Scharpé (1869-1935), professor in de Germaanse filologie te Leuven, 1989, (Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit van de Letteren en Wijsbegeerte. Departement Geschiedenis, onuitgegeven licentiaatverhandeling).

1.2 Uitgegeven

• -BAEYENS, A., Het Vlaamsche Nieuws: weerspiegeling van het Antwerps aktivisme?, in De Vlaamse beweging tijdens de eerste wereldoorlog, (Mededelingen van het Colloquium ingericht te Leuven op 15 en 16 november 1974 door de Afdeling geschiedenis van de 19de en 20ste eeuw, departement geschiedenis, KU Leuven), Leuven, 1974, p. 4-14.

• BOGAERT, A., Trouw Totterdood. Borms 1878-1978. Een huldeboek, Antwerpen, 1978.

• BRASS, H., Rechtsherstel in België, Brugge, 1942.

• COOL, K., Het leven van de Vlaamse krijgsgevangenen in Duitsland in de Eerste Wereldoorlog, (Algemeen rijksarchief. Studies over de Eerste Wereldoorlog 8. -Archives générales du royaume. Etudes sur la Première Guerre mondiale 8), Brussel, 2002.

• DE DEURWAERDER, J., Professor Speleers. Een biografie, Antwerpen, 2002.

• DE MEULDER, ‘t Vlaamsch huis in Merksem: tussen twee wereldoorlogen, Merksem, 1992.

• DE WEVER, B., Greep naar de macht, Vlaams- nationalisme en Nieuwe Orde. Het VNV 1933-1945, Tielt, 1994.

• DHONDT, J., Geschiedenis van de socialistische arbeidersbeweging in België, Antwerpen, 1960.

• ELIAS, H.J., De Eerste Wereldoorlog en zijn onmiddellijke nasleep, augustus 1914- november 1919, Antwerpen, 1971.

• JANSSENS, V., De Belgische Frank. Anderhalve eeuw geldgeschiedenis, Brussel, 1976.

• KINDLEBERGER, C.P., The world in depression 1929-1939, (History of the world economy in the Twentieth century 4) Londen, p. 78-79.

• LEEMANS, G., “Herdenkt nu!”. Vlaamsgezinde huldigingen en herdenkingen, in: Leemans, G. e.a., Vlamingen komt in massa (Museum van de Vlaamse sociale strijd. Bijdragen 17), Gent, 1999, p. 313-352.

• MARECHAL, G., “Vijanden en verdachten. Het archief van het Sekwester na de Tweede Wereldoorlog”, in: ART, J. en François, L., red. Docendo Discismus. Liber Amicorum Romain Van Eenoo, Gent, 1999, p. 57-73.

• MICHIELSEN, L. J. en VAN SOOM, L. Merksem tussen Nu en Toen, (Merksemse Kring voor Heemkunde), Merksem, 1984.

• MICHIELSEN, L. J. en VAN SOOM, L. Zo was Merksem, (Merksemse Kring voor Heemkunde), Merksem, 1983.

• NUYTTENS, M. en SOMERS, M., Een nieuwe kijk op Pro Westlandia, in: De Franse Nederlanden, jg. 9 (1984), p. 45-64.

• PROVOOST, G., Vlaanderen en het militair- politiek beleid in België tussen de twee wereldoorlogen, 2 dln., Leuven 1976-1977.

• RZOSKA, B., “Borms leeft!” August Borms (1878-1946), in: Boeva, L., e.a., Jef Van Extergem: medestanders en tegenstanders?, (Instituut voor Marxistische Vorming), Brussel, 1998, p. 30-67.

• SEBERECHTS, F., Beeldvorming over collaboratie en repressie bij de naoorlogse Vlaams-nationalisten, in: VAN DOORSLAER, R., e.a., Herfsttij van de 20^ste eeuw. Extreem-rechts in Vlaanderen 1920-1990, Leuven, 1992, p. 65-82..

• SEBERECHTS, F., Niets dan het welzijn van ons volk. Het Vlaamse Kruis 1927-1997, Gent- Antwerpen, 1997.

• SURMONT, J., Willem Elsschot. Tussen droom en daad, Den Haag, 1994.

• VANACKER, D., Het aktivistisch avontuur, Gent, 1991.

• VAN CAUSENBROECK, B., Herman Vos. Van Vlaams-nationalisme naar socialisme, Antwerpen-Gent, 1997.

• VANDENABEELE, W., Een linse klok voor Vlaanderen. Jef Van Extergem (1898-1945), in: Boeva, L., e.a., Jef Van Extergem: medestanders en tegenstanders?, (Instituut voor Marxistische Vorming), Brussel, 1998, p. 9-29.

• VAN DE STEENE, W., Oog voor Vlaanderen: Leo Simons (1862-1932) en de Vlaamse ontvoogdingsstrijd, (Studies op het gebied van de cultuur in de Nederlanden 5), Gent, 2001.

• VAN DE VLOED, L.J., Merksem in foto’s, 1875-1925, (Merksemse Koninklijke kring voor Heemkunde), Merksem, 2001.

• VANDEWEYER, L., Collaboreren en arbeiders deporteren! Dilemma’s voor activisten en Duitsers tijdens de Eerste Wereldoorlog?, in: Brood en Rozen Tijdschrift voor de geschiedenis van Sociale Bewegingen, 1(1996), p. 15-32.

• VANDEWEYER, L., De politieke rol van August Borms tussen 1918 en 1933, in: Verschaeviana, Jaarboek 1986, p. 81-117.

• VAN GOETHEM, H., Cursus: Politieke geschiedenis van België, Antwerpen, 2001-2002.

• VAN GROENINGHE, P., Bij het overlijden van Herbert Paul Schaap, in: Dietsland Europa, 4(1983), p.17-21.

• VAN SOOM, L., Merksem in 1000 zichten en gezichten, (Merksemse Koninklijke kring voor Heemkunde), Merksem, 1989.

• VERHAEGHE, J., Documenten over Belgen die tijdens de eerste wereldoorlog in Duitsland gevangen waren of in neutrale landen geïnterneerd, in: Belgisch Tijdschrift voor militaire geschiedenis, december 1982.

• VERSTRAETE, P.J., Reimond Tollenaere,: biografie, Kortrijk, 1996.

• VINKS, J., Borms, Antwerpen, 1974.

• VOS, L. Bloei en ondergang van het AKVS: geschiedenis van de Katholieke Vlaamse Studentenbeweging 1914-1935, 2 dln., Leuven, 1982.

• VRINTS, A., Bezette stad: Vlaams-nationale collaboratie in Antwerpen tijdens de eerste wereldoorlog (Algemeen rijksarchief. Studies over de Eerste wereldoorlog 5. -Archives générales du royaume. Etudes sur la Première Guerre mondiale 5), Brussel, 2002.

• WIJTENS, M.R., Borms: een leven van liefde en trouw, (Den vaederlandt getrouwe 1) Brussel, 1951.

• WILLEMSEN, A.W., Het Vlaams Nationalisme 1914-1940, Groningen, 1958.

• WILS, L., Bormsverkiezing en ‘compromis des Belges. Het aandeel van regerings- en oppositiepartijen in de taalwetgeving tussen beide wereldoorlogen, in: Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis, 4(1973), 3-4, p. 265-330.

• WILS, L., Flamenpolitik en aktivisme: Vlaanderen tegenover België in de Eerste Wereldoorlog, (Davidsfonds. Keurreeks 126), Leuven, 1974.

• WILS, L., Honderd jaar Vlaamse Beweging - II. Geschiedenis van het Davidsfonds 1914-1936, deel II, Leuven, 1985.

• WILS, L., Vlaanderen, België, Groot-Nederland: mythe en geschiedenis, Leuven, 1994.

2. Mondelinge informatie

Interview

-De talloze ontmoetingen met Gust Van Damme, de oud-voorzitter van de Bormsfonds vzw, leverde een belangrijke bijdrage aan dit werk. De losse gesprekken konden de bronnen verhelderen en leverden vaak nieuwe achtergrondinformatie op.

 *Prof. Em. Gust Van Damme

 1944-1968: secretaris Bormsfonds vzw/ Vl.E.K

 1968-1989: voorzitter Vl.E.K

3. Audiovisuele informatie

 3.1 TV

-A. Borms, (1878-1946), televisieprogramma: Boulevard, Brussel, BRTN-Belgische Radio en Televisie Nederlands, 16 oktober 1996, 30 min.

 3.2 FOTO

 -In het AMVC en het ADVN kon ik beschikken over enkele mappen met foto’s van

 August Borms. Zelf nam ik enkele foto’s aan het graf van Borms te Merksem.

4. Digitale informatie

 4.1 CD-ROM

• Nieuwe encyclopedie van de Vlaamse Beweging. CD-ROM. Tielt, 1998.

• Nationale Bank van België. Departement Algemene Statistiek. CD-Rom, Brussel, 2002.

4.2 Internet

• Consumptieprijzen en indexcijfers (historisch overzicht) http://www.nbb.be/belgostat/DataAccesLinker?Lang=N&Dom=2127&Table=10&Order=ASC

• Federale overheidsdienst Financiën, http://www.treasury.fgov.be/interdette/nl_produits_perpetuels_textes.htm

• Glossarium banktermen, http://www.bia.lu/nl/gloss_pqr.html#pre

• Guldensporenslag, http://www.gva.be/-g/guldensporenslag/recent.asp

• statuut vzw, http://www.vsdc.be/content/algemeen/vzwwet.htm